Recensie: Madensuyu – Stabat Mater

madensuyu coverAfgelopen week zat ik in de auto. Ik was gevraagd om ergens in het land een lezing te houden. Het was slecht weer en ik reed al direct een file in. Het schoot voor geen meter op en de tijd liep door. Zulke omstandigheden zijn slecht voor mijn ongedurige geest. Ik zocht afleiding in de muziek. Het nieuwe album van Arcade Fire was die dag binnengekomen en mocht nu z’n eerste rondjes draaien in de cd-speler. Reflektor bleek een goed album te zijn. Ik tikte vergenoegd mee met al die complexe ritmes en kon al die reminiscenties aan de late Talking Heads wel waarderen. Mijn sombere en angstige gedachten verdwenen, maar daarvoor in de plaats kwamen toch soms ook lichte vlagen van irritatie: wat duren die nummers soms lang en wat zijn sommige liedjes wel erg volgeplempt met van alles, misschien wel om te verhullen dat ze ook niet altijd even sterk zijn…?

Tot zover de heenreis. Met de lezing zal ik u niet vermoeien. Dan wordt het ook wel een erg lang verhaal. Op de terugreis was het droog. Ook de files waren opgelost. En nu stopte ik het nieuwe album van de Gentse formatie Madensuyu in de speler. Ook dat album was diezelfde dag bezorgd. Vanaf de eerste tonen van het openingsnummer Crucem tikte ik hier niet mee met de maat, maar sloeg ik op het stuur en schudde mijn hoofd woest heen en weer – terwijl ik recht bleef rijden; toch best een kunst, dacht ik zo. Die eerste tonen: een orgel, een andere hogere toon, lichte, maar felle percussie, eenvoudige gitaarakkoorden, die allengs steviger worden en dan wordt dit gevolgd door verbeten zang, gepaard gaande met zware drums, die maar door- en doorgaan. De zang wordt steeds meer een soort schreeuwzang. En het stopt maar niet. Alsof je door Mohammed Ali tegen de touwen madensuyu bandgebeukt wordt en hij houdt niet op, maar het is wonderwel toch fijn. Het is schoon. Het is onuitspreekbaar overweldigend. En dan te bedenken dat Madensuyu maar uit twee leden bestaat: Stijn Ylode De Gezelle (5-string, voice, keys) en Pieterjan PJ Vervondel (drums, voice)!
Dit album duurt veel korter dan dat van Arcade Fire: 34 minuten om precies te zijn. Maar dat heb je eigenlijk helemaal niet door, want elke minuut telt. Nee, ik raakte elk besef van tijd kwijt, omdat het geheel zo meeslepend, ja zelfs verpletterend is. Zulke ervaringen heb ik niet met veel muziek. Het komt maar een paar keer per jaar voor. Het is de ervaring van werkelijke kunst die je raakt, ontregelt en troost. Dezelfde ervaring die ik bijvoorbeeld had bij:

– de aanschouwing van het Isenheimer Altar van Mattias Grünewalds in Musée Unterlinden jaren terug
– de schilderijen van William Turner in The National Gallery, tijdens een stedentrip in Londen
– het lezen van de roman Dit zijn de namen van Tommy Wieringa eerder dit jaar
– het ooit onder ogen krijgen van de poëzie van Gerrit Achterberg
– het beluisteren van het album Tabula Rasa (ECM) van Arvo Pärt
– de begintonen van Funeral van Arcade Fire (jazeker!) door een koptelefoon bij Concerto in Amsterdam

Over dood en begraven gesproken… Stabat Mater is een welgekozen titel. Oorspronkelijk hoort dit bij een Middeleeuws Latijns gedicht dat handelt over Maria die aan de voet van het kruis staat, waar haar zoon Jezus sterft. In de bio schrijven de bandleden van Madensuyu dat dit voor hen symbool staat voor al die moeders die verliezen moesten lijden of zullen lijden. Emoties als verdriet, pijn, woede én wilskracht strijden in muziek en teksten dan ook om voorrang.
Die verwijzing naar deze klassieke tekst, die ook door componisten als Pergolesi, Vivaldi en Pärt op muziek is gezet, wordt nog onderstreept door het verrassende artwork van de cd: het ‘cd-boekje’ is van hout en er is zelfs een balkje van hout in verwerkt: overduidelijke verwijzingen naar het kruis!
En als dan het al genoemde eerste nummer Crucem heet, is het overduidelijk: dit album gaat over de grote thema’s van lijden en dood, verdriet en troost, verlies en kracht. Muzikaal komt dat ook nog eens geweldig tot uiting. Ik neem u graag kort mee langs de nummers, als de tien ‘kruiswegstaties’ van Stabat Mater:

– Over Crucem had ik het al deels gehad. Bijna op het eind is daar opeens een adempauze en klinkt er een hoge stem. Die behoort niet aan een vrouw toe, maar aan een kind. Tijl Geerst is zijn naam. Die kindersopraan is een prachtig contrast met de razende muziek van daarvoor.

– In Mute Song raast het evenwel weer door. Fraai is ook de donkere ‘ploffende’ elektronica op de ondergrond. Postpunk wordt hier links ingehaald door noiserock, zonder dat het een brij wordt. Dat is ook een verdienste van producer Peter Vermeersch. De zang neigt hier wat naar het oosterse soort. Niet voor niets is de bandnaam Madensuyu ook afkomstig uit het Turks en betekent ‘mineraalwater’. Hier is het dan wel een fles Spa Rood die eerst flink geschud is en dan uit de fles spuit! Wat een heerlijk geweld!

madensuyu live– Naar adem happend als luisteraar is het wel fijn dat het tempo dan omlaaggeschroefd wordt in On The Long Run. Ook hier klinkt de zang niet echt westers… Zelf ben ik geen groot wereldmuziekliefhebber, maar hier kan ik het prima hebben. Zeker naarmate het nummer openbloeit tot grootse postrockachtige proporties.

Hush Hum is een kort intermezzo. We horen alleen de sopraan van Tijl Geerst, die als een Engelse koorknaap een sacraal lied lijkt te zingen. Het balsemt de ziel én de flink beproefde trommelvliezen…

– In Ready I rockt het er dan weer stevig op los. Toch hoor ik onder het geheel ook lijnen die meer naar klassieke muziek neigen. In dezelfde bio zeggen de bandleden ook hierdoor beïnvloed te zijn. Dat hoor je hier! Tegelijk rockt het ook als de neten. De schreeuwzang is zo intens, dat het bijna pijn doet. Maar zulke pijn is fijn!

Give klokt maar net meer dan twee minuten: maar in die korte tijd wordt wel een gezonde spanning opgebouwd tussen de ziedende zang van de twee mannen én de kwikzilverachtige stem van Tijl Geerst. Het tempo is hoog, maar aan het eind wordt er opeens teruggeschakeld naar een ‘doom-achtig tempo’; een fraaie wending.

– Fraai is ook de instrumental Dolorosa. De titel verwijst natuurlijk naar de eerste regel van het gedicht Stabat Mater dat oorspronkelijk luidt: Stabat mater dolorosa. En ‘dolorosa’ betekent ‘bedroefd’. Madensuyu laat dit verdriet gepaard gaan met woede, want wat is dit nummer verschroeiend: de meer dan stevige gitaren en de opzwepende percussie vervloeien tot een afgrond met kolkende noise. Dat er niet gezongen wordt, laat zich raden: verdriet kan zo intens zijn, dat er geen woorden voor zijn.

Triple Dot… zet wat stippellijnen neer. Niet meer, maar zeker ook niet minder. Want die ‘lijnen’ bestaan wel uit een fraaie elektronische groove die ondersteund wordt door een huilende (!) gitaar. Die ‘drie puntjes’ geven genoeg ruimte voor de eigen verbeelding…

– Dan komt misschien wel het allermooiste nummer van het album: Days And A Day. Het begint eenvoudig en intiem. Zo wordt er ook gezongen. Langzaam ontwikkelt het liedje zich tot epische grootte. Gitaarlaag na gitaarlaag wordt opgestapeld en de drumvellen vliegen er bijna uit. Elke keer als ik het luister – en dat is al vaak gebeurd de laatste week – dan komen er bergen kippenvel op mijn armen en een wirwar van krassen op mijn ziel. Precies wat ooit het debuutalbum van Arcade Fire met me deed of The Earth Is Not A Cold Place van Explosions In The Sky.

– Het slotnummer Haul In/High Tide is een fraai melodieus en melancholisch liedje. Opnieuw wordt de luisteraar adem gegund. De laatste tonen zijn van grote intimistische schoonheid: alsof Arvo Pärt ze componeerde. Alsof de moeder intussen haar zoon in de armen heeft in een ontroerende piëta.

Pas dacht ik mijn jaarlijstje al op orde te hebben, maar met Stabat Mater dendert Madensuyu daar hard in binnen. Hoe hoog ze daarin uiteindelijk tot stilstand komen, durf ik nu nog niet te zeggen. Maar het zal niet laag zijn…

 

9 gedachtes over “Recensie: Madensuyu – Stabat Mater

  1. mooie recensie Kees! ik had het album al even gehoord (ik geloof op de luisterpaal ofzo), en werd er al meteen door geïntrigeerd. na jouw recensie wordt ik helemaal nieuwsgierig, en ga dit album dus maar eens uitgebreid `diggen’. we spreken elkaar in december…

    • December? O ja, natuurlijk: lijstjestijd!!
      Ik dacht even dat je refereerde aan het live-concert in Rotown, maar dat is begin volgend jaar, toch? Daar heb ik eigenlijk ook heel veel zin in, hoewel ik me afvraag hoe ze dit live gaan brengen….

  2. Intussen staat Crucem er onder de recensie ook bij middels een Youtube-link: laat je wegblazen!!

  3. Pingback: jaarlijst 2013 | mousique.nl

  4. Pingback: Concertverslag: Madensuyu (Rotown Rotterdam, 11 januari 2014) | mousique.nl

Reacties zijn gesloten.