APK: Sam Phillips – Cruel Inventions

apkDit is mijn twaalfde APK (= Aanbevolen Persoonlijke Klassieker) op Mousique. Twaalf is een getal vol Bijbelse symboliek. Dat brengt mij op een zangeres die haar roots heeft liggen in de zgn. CCM (= Contemporary Christian Music), maar daar op een gegeven moment ook bewust uit weg trok. Deze ‘exodus’ kan ik mij nog goed herinneren. We hebben het over Leslie Phillips. Althans, die naam stond op haar eerste albums, die volstonden met wat obligate gospelmuziek. Dat begon Leslie zelf echter steeds meer tegen te staan. Ze wilde eerlijker zijn, meer ruimte geven aan de vragen en de twijfels en ook muzikaal avontuurlijker wegen bewandelen.
Ene Tom Willett raadde haar aan voor haar nieuw album T Bone Burnett als producer te vragen. Zo gezegd, zo gedaan. In 1987 kwam dat album uit met een veelzeggende titel: The Turning. De productie is behoorlijk anders dan haar vorige platen: kaler, gedurfder, meer experimenteel. Mijn vriendin (die nu mijn vrouw is) had het album en talloze keren hebben we het gedraaid. Op onze bruiloft speelde een bevriend stel het liedje God Is Watching You. En toen ik mijn persoonlijke top 3 bij EO’s Ronduit Radio mocht geven, stond Libera Me van Leslie Phillips op 1…
leslie phillips the turningThe Turning bleek Phillips’ zwanenzang voor een christelijk label te zijn. T Bone Burnett koppelde haar aan het seculiere en veel grotere Virgin-label. Ze veranderde haar naam in Sam Phillips – als kind werd ze ook al ‘Sam’ genoemd, misschien als verwijzing naar de grote platenbaas van het Sun-label? – en ze bracht The Turning opnieuw uit, onder haar nieuwe naam. In die zin doet The Turning zijn naam ook alle eer aan: het werd een echt keerpunt in Phillips’ carrière…
De opvolger The Indiscribable Wow (1988) wordt opnieuw door T Bone Burnett geproduceerd. Niet alleen in de studio konden ze het goed vinden; ze trouwden uiteindelijk ook met elkaar. Hun samenwerking bereikte m.i. zijn artistieke hoogtepunt op Cruel Inventions (1991). Dit is een waar meesterwerk en ik heb het nog vaker gedraaid dan The Turning. Daarom verdient het ook een plaatsje in de eregalerij van de APK’s op Mousique!

Wat maakt Cruel Inventions nu tot zo’n klassieker en meesterwerk?  Allereerst de liedjes. Het album staat bol van perfecte drie-minuten-liedjes. Liedjes met een kop en een staart, terwijl ze tekstueel juist vaak mysterieus zijn. Er blijft nogal wat te raden over. De liedjes op Cruel Inventions kennen ook een soort lichtheid. Ze zijn niet loodzwaar en ook niet al te donker. In die zin is de coverfoto van Anton Corbijn ook tekenend: die bewuste overbelichting past wonderwel bij het zoete licht dat van de meeste liedjes afstraalt. De productie van T Bone Burnett is ook van grote klasse. De instrumentatie is niet alledaags – zeker niet voor die tijd – drumcomputers, loops en effecten worden afgewisseld met prachtige strijkersarrangementen en andere akoestische instrumenten. Voor die strijkersarrangementen is niemand minder dan Van Dyke Parks verantwoordelijk. Verder werkt een keur aan grootse gastmuzikanten mee: Marc Ribot (vaste gitarist o.a. bij Elvis Costello, Tom Waits en John Zorn), Elvis Costello zelf, Jerry Scheff op bas, Jim Goodwin (van The Call) op piano en Alex Acuna op percussie.

Het album kent eigenlijk louter hoogtepunten, maar ik wil er een aantal uitlichten… Het openingsnummer Lying is sam phillips cruel inventions albumkenmerkend. De rockende gitaar van Ribot en de elementaire drums (tja, van wie? maar liefst zes slagwerkers doen mee aan dit album) zetten de toon en al snel is daar de kenmerkende wat lage stem van Sam Phillips zelve. Het liedje is in feite een soort biecht:

if i said i believe my eyes
and science can move my soul
if i said i’m not afraid to die
and i don’t need you

i’d be lying…

De strijkers halverwege, als er gas teruggenomen wordt, zijn van grote schoonheid.

Het titelnummer kent een geheimzinnige tekst. De handclaps en de repeterende gitaarriff leggen een mooie basis neer voor de prachtige zangmelodie. De beatlesque fluitjes en de melancholische cello geven het hoogte én diepte. Ach, hier gebeurt in drie minuten muzikaal zoveel dat je dit liedje echt een aantal keer achter elkaar moet beluisteren om het in z’n volle rijkdom te proeven.

Tripping Over Gravity is ook zo’n parel. De beats, de over elkaar rollende strijkers en de stiltes tussendoor maken het tot een bijzonder intrigerend nummer. Het einde is ook fabelachtig: met een soort koeienbellen wordt het nummer uitgeluid. Fascinerend!
Daarna wordt het gas even ingetrapt met Now I Can’t Find The Door. Hier is het meer rock ’n roll dat de klok slaat: de jachtige gitaar, de pompende bas en de felle drums. Maar verkijk je niet: er wordt genoeg buiten die lijntjes gekleurd. Misschien is dat ook wel weer logisch als het over een onontkoombare liefde gaat.

De mooiste ballad op het album is Private Storm. Phillips zingt hier op lethargische wijze, maar wat houd ik van zulke lethargie die je meesleept. Ook de tekst vind ik aangrijpend (en herkenbaar):

We lock the hurricane indoors
Looking for shelter, we deny and ignore
Afraid that our words bring clouds we talk in code
The thunder or cruel perfection covers love
And we’re cold

The private storm
And our souls are worn from the tears
The private storm
And it rages on through the years

sam phillips optredendOoit hoorde ik dit Sam Phillips zingen bij het radioprogramma 2 Meter Sessies. Het zal ook wel in 1991 zijn geweest. Wat ik me beter kan herinneren, is dat ze het solo zong, zichzelf begeleidend met een akoestische gitaar. Het liedje bleef fier overeind (want zo sterk is het!), maar ik ben wel erg verknocht aan de albumversie: de wat spooky elektrische gitaareffecten, de lyrische bas en de overgedubte backingvocals (van haar zelf) geven het werkelijk een meerwaarde.

Ook bij Hole In Time is de instrumentatie prachtig. Ik zal het niet allemaal oplepelen, maar die trompet bijvoorbeeld of die subtiele percussie: verrukkelijk! En dan zo’n beginregel als: The first time he saw her was through a telescope/ a misfit cactus filled with bottled hope… Hoe verrassend beeldend wilt u het hebben?! Het outro is trouwens ook weer geweldig. Ik bedacht mij opeens: misschien is Cruel Inventions wel de plaat met de mooiste outro’s uit mijn kast (en daar staan er toch een paar in…).

Het slotnummer Where The Colors Don’t Go is een prachtig slotakkoord. Het gaat over een leven zonder inhoudelijke kleur – hoe verschrikkelijk dat niet is. Terwijl het liedje zelf zeer kleurrijk is! Dragend daarbij is het strijkkwartet dat met een Mozartiaanse allure het liedje stuwt naar grote hoogte. Na Libera Me kreeg ik hiermee een tweede favoriet van haar in handen. Ach, het hele album is mij lief. Maar dat heb ik nu, geloof ik, wel genoegzaam duidelijk gemaakt…

12 gedachtes over “APK: Sam Phillips – Cruel Inventions

  1. Yes Yes Yes…..wat ben ik weer blij met je verhaal, zoveel goede herinneringen aan The Turning en de albums die daarop volgden.

    • Dank Wilrik! Gaaf om te merken hoe snel jij reageert. We hebben veel gemeen…😉
      Maar wat is eigenlijk jouw favoriete Phillips-album?

      • The Turning without a doubt. Haar metamorfose van Leslie naar Sam is wat mij betreft ook een metafoor voor mijn reis van Evangelisch christen naar Post-Evangelical. Maar ik neem wel stelling tegen jouw term obligatie (lees veroordeling) Gospel muziek. Op haar eerste album staan pareltjes van nummers, waaronder het ‘Heart of Hearts’ van mark Heard. En ik heb haar verzamelaar waar ze de nummers hebben gestript en ahw unplugged hebben gemaakt (door T Bone) en daar zitten ook mooie songs tussen. Leslie had een producer op haar tweede en derde album die alles van te voren opnam met de beste sessie muzikanten en daarna mocht zei de liedjes nog een keer inzingen. Haalde zo de hele ziel uit de muziek. Op de Collection heeft T Bone de ziel weer in sommige liedjes terug gebracht.

      • The Turning komt bij mij op de gedeelde tweede plaats samen met Martinis and Bikinis. Daar staan ook prachtige parels op, zoals The Beatles hadden moeten klinken als ze geen LSD hadden geslikt😛
        Dat stelling nemen mag hoor. Ik ken die verzamelaar met gestripte nummers trouwens niet. Dus die gaan we eens even checken. Dank voor de tip!

  2. @whtvo: Dan Posthuma. Als er een vagevuur voor producers bestaat, kan hij zijn borst nat maken🙂. Hielp ook de eerste Julie Miller-albums om zeep. Ja, Heards geweldige Heart Of Hearts! Hij was Phillips’ vroege mentor.

    Ha, die 2 Meter Sessie, daar was ik bij. Na het interview dat hierop volgde, kreeg ik drie kussen. Die koester ik nog steeds. Nog altijd herinner ik me de afschuw in haar stem toen ze sprak over Larry Norman. Toen ik haar naar de feiten vroeg, deed ze er het zwijgen toe.

    Martinis & Bikinis is volgens mij net zo fraai als Cruel Inventions. Zoals dit op Walker Percy geïnspireerde Signposts laat horen.

    • Mooie reactie, Wim. Ja, dat van die onontkoombare liefde en T Bone Burnett vermoedde ik ook al… Uiteindelijk vond ze wel een deur…
      Martinis & Bikinis vind ik ook bijzonder fraai hoor (Strawberry Road!), maar Cruel Inventions net wat aparter. En ja, bij dat album was ik al helemaal verkocht.
      Dat van die kussen kan ik mij nog herinneren uit dat interview in Aktie – de distantie was ver te zoeken😛

  3. Humor heeft ze ook. Over haar (toen aanstaande, inderdaad ‘onontkoombare liefde’) huwelijk met T-Bone Burnett.

  4. werkelijk nooit gehoord van deze dame, zo zie je maar weer: leer ik ook nog eens wat bij. ik heb me nooit zo erg verdiept in die hele CCM, dus dan pik je zo’n artiest misschien ook niet zo makkelijk op. I.t.t. bijvoorbeeld Charlie Peacock, wat ik ook een goed voorbeeld vind van zo’n christelijke artiest die dat label overtuigend van zich af heeft geschud.. bij Wim op een vorige mousique avond nog `lie down in the grass’ geluisterd, waarna ik prompt de LP tegenkwam in een platenwinkeltje in Rotterdam…

  5. Wisten jullie dat Sam Philips een rolletjes speelt in Die Hard 3 (with a vengeance)? Als liefje van de terrorist.

    Ik heb overigens ‘Recollection’ van haar, een verzamelalbum dat ik vroeger grijs heb gedraaid, maar tegenwoordig nooit meer beluister. Moet ik toch maar weer ‘ns gaan doen.

    • Ja, van dat filmrolletje wist ik (sinds kort), maar ik vond het niet de moeite waard voor in de APK (wel in de comments🙂 )

  6. Snap ik. Ik zie uit naar je volgende 12 APK´s! Benieuwd of daar ook nog oud ccm-werk tussen zit…

Reacties zijn gesloten.