The Handsome Family – wilderness

handsome family coverOp dit moment is onze jongste dochter druk in de weer met het sparen van dierenplaatjes. Deze worden gratis verstrekt bij de boodschappen bij de plaatselijke supermarkt. Het album waar ze in geplakt kunnen worden, raakt gestaag steeds voller. U begrijpt: dochterlief én haar vader zijn er druk mee (want ook in mij schuilt een verzamelaar)…
Wilderness, het nieuwe album van The Handsome Family, staat ook vol met ‘dierenplaatjes’. Alle 12 songs hebben een dierentitel (die zo zou passen op de dozen uit Jiskefets Dierenwinkel).  Je zou Wilderness met goed recht een modern bestiarium kunnen noemen.

Het was ergens in 2001 dat ik kennismaakte met The Handsome Family. Dat kwam door wijlen Martin Bril, die toen op zijn onnavolgbare en enthousiasmerende wijze schreef over dit duo, dat bestaat uit het echtpaar Sparks. Ik schafte het album Twilight (2001) aan en was verkocht. Wat een gloedvolle liedjes, met de diepe bariton van Brett Sparks als leadvocal en de wat dunnere stem van Rennie Sparks vaak als tweede stem. Wat een smaakvolle instrumentatie, weliswaar sober, maar meer dan fraai.
HF wordt tot de alternative country gerekend, maar country noir of dark folk past misschien nog beter. De band zegt hun inspiratie te halen uit de stokoude collectie Anthology of American Folk Music van Harry Smith. In die fameuze ‘rode box’ staat een mooie omschrijving van Greil Marcus m.b.t. deze collectie: ‘the old, weird America.’ Die typering geldt in feite ook voor de liedjes van HF. Diezelfde Marcus is om die reden er verliefd op geworden. Hoor zijn ode maar: ‘No one has taken up Smith’s offering more fully and with a more complete sense of the necessary oddness of the shared voice than the still little-known Handsome Family. A husband and wife duo whose lyrics, in their everyday surrealism have no parallel in contemporary writing, [and that] mine the deep veins of fatalism in the Appalachian voice.’
We zijn hiermee gelijk ook bij een belangrijk ander kenmerk van de liedjes van HF: de bizarre, vervreemdende en tragikomische teksten van Rennie Sparks. De liedjes beginnen altijd bij haar teksten, die vaak een soort mini- novelles zijn. Merkwaardige gedachtesprongen worden daarin gemaakt, surrealistische scenes getekend en gruwelijke ontknopingen. Denk aan het werk van Edgar Allan Poe en Flannery O’Connor. Bij die teksten componeert haar man Brett vervolgens de muziek, waarna een HF-song geboren is.

handsome family bandU merkt het intussen wel: ook ik ben een liefhebber van HF – bijna al hun albums staan hier in kast, en dus ook hun tiende en laatste worp: Wilderness. Eigenlijk heb ik het blind aangeschaft, omdat de kwaliteit bij HF altijd wel gegarandeerd is. Verwacht echter geen grootse veranderingen t.o.v. eerdere albums; daarvoor is hun muziek te traditioneel – in de goede zin des woords; tijdloos is een betere typering. Anders is wel de opzet van het album. Het is, zoals gezegd, een modern bestiarium. Maar denk daarbij niet aan een soort gezongen versie van het werk van Sir David Attenborough. Nee, bij HF is het een wonderlijke mengeling van zoölogische en historische gegevens met volksverhalen, mythologie en fantasie. Met de nadruk op het laatste. Het zijn letterlijk en figuurlijk fantastische liedjes, omdat ze ontsproten zijn aan, of in ieder geval gehaald zijn langs, de rijke fantasie van Rennie Sparks. Daar komt nog bij dat, ondanks die dierentitels, het heel vaak juist ook over de mens gaat, vooral in z’n nietigheid en kwetsbaarheid.

Neem het eerste liedje Flies. In het eerste couplet komen mensen- en dierenwereld gruwelijk samen:

Your fan of golden hair oiled with rose and cinnamon
As your blood bloomed poppy red across your velvet coat
Your deep blue velvet coat
Yes, there in Montana prairie grass the Sioux shot Custer down
His red scarf tied, his black boots shined
How beautiful he looked to the flies, the happy kingdom of flies

Als zo’n tekst vervolgens bijna teder gezongen wordt, met de begeleiding van banjo, pedal steel en klokkenspel, dan komt het nog eens extra binnen! Over contrast gesproken… het tweede couplet kan er ook wat van:

Dear Custer there’s a Wal-Mart now where once the grizzlies roamed
Mountains of hair spray and cowboy shirts and everyone has a gun
Everyone still has a gun
But high in the rafters above the lights, red finches, they hide their nests
And when our cars drive out of sight they sing symphonies across the night
In their forest of heating pipes

Zo kun je ook aandacht schenken aan het wapenbezit in de V.S, dacht ik nog ….

handsome family liveDe dieren op Wilderness zijn dus niet altijd aaibaar. Dat blijkt zeker ook op Octopus, waar de inktvis getekend wordt als een achtarmig monster met drie harten. De piano hamert hier trouwens lekker en de cello geeft het de diepte van een trog…
Owls gaat over tientallen uilen die een psychiatrisch patient in z’n huis waant. Ze stelen ook nog eens z’n pillen, denkt hij. De country-wals – wat een heerlijke steel guitar hier! – geeft het iets tragisch én komisch.
Ook erg fraai is Glow Worm. Het nummer begint met een akoestische gitaar die omkranst wordt door een soort elektronisch dierengeluidjes. De melodie lijkt meer dan in de verte op die van Greensleeves, maar dan in een trager tempo (hoewel de huppelende bas van Ted Jurney speels tegenwicht biedt). Brett Sparks laat z’n bariton hier ook zakken tot grote laagten. Het past prachtig bij het fantastische verhaal over iemand die als een Jules Verne met een schip onderaards gaat. Uiteindelijk wacht hem daar in het middelpunt van de aarde het licht van een glimworm. Je moet het maar verzinnen!
Woodpecker vertelt het verhaal van iemand met een compulsieve stoornis, die alles wat van glas is, kapot moet maken. Ze wordt vergeleken met een specht, die ook moet hakken in de boom, op zoek naar wat daar binnenin verborgen ligt. Uiteindelijk wordt de vrouw gedwongen opgenomen en breekt het glas bij haar van binnen. Als een specht zoekt haar geest dan de bomen op. Rennie en Brett zingen hier een prachtig duet, ondersteund door de mandoline van David Gutierrez.
Een murder ballad ontbreekt ook niet, maar in Spider wordt iemand uiteindelijk door miljoenen mieren, kikkers en slangen uit elkaar getrokken. Uiteindelijk komt hij dan terug in de vorm van een spin, die op je knie kruipt (zo begon het liedje ook, dus je weet wat er van komen kan). De dansende viool geeft het de zwier van een danse macabre.
Het slotnummer Wildebeest is een ode aan Stephen Foster, Amerikaans componist van traditionals. Rennie verbindt zijn dood aan krokodillen die ook moeten eten. Vervolgens switcht het naar de eenheid in een kudde gnoes en de rivier die ze te drinken geeft om uiteindelijk uit te komen bij de geest van Foster die nieuwe liederen voedt. Deze merkwaardige gedachtesprongen klinken in het liedje bijna logisch… Daar helpt de hymnische melodie zeker bij!

U merkt het: het loont om het tekstboekje erbij te houden. Anders mis je toch teveel van die gruwelijke mooie ‘dierenverhalen’. In die zin overtreft HF zichzelf met dit album. Muzikaal is het niet verrassend, maar melodieën en instrumentatie zijn wel uiterst dienstbaar en sfeervol bij deze nieuwe liedjes, die zo’n oude ziel hebben. Ik plak ze graag in dat steeds fraaier wordend album, dat het oeuvre van The Handsome Family intussen is.

4 gedachtes over “The Handsome Family – wilderness

  1. leuk, dit concept. ik kende dit duo niet, Kees. muzikaal is het mij helaas niet spannend genoeg om de aandacht vast te houden, al zijn de verhaaltjes zeker tof om naar te luisteren als je ervoor gaat zitten. zelf ben ik momenteel lekker aan het genieten van de nieuwe plaat van Bill Callahan, ook zo’n bariton.

    • Nou, die nieuwe van Bill Callahan bevindt zich anders ook behoorlijk in het traditionele spectrum…😉
      In het geval van The Handsome Family vind ik dat ook geen enkel probleem, omdat de teksten zelf al zo geweldig zijn en muzikaal is het toch bijzonder sfeervol. En de gastmuzikanten voegen ook wel iets toe: luister maar eens naar het gitaarwerk van David Gutierrez in ‘Frogs’:

Reacties zijn gesloten.