recensie: Broeder Dieleman – alles is ijdelheid

Ooit zag ik de documentaire `het is een schone dag geweest’ van Jos de Putter, waarin Jos het laatste jaar van zijn vader als klein boertje bij Zaamslag volgt. Een indrukwekkende documentaire en Tonnie Dieleman verwijst er zelf naar in een interview met 3voor12 naar aanleiding van zijn aanstaande debuut Alles Is IJdelheid, die 1 december uitkomt bij Beep! Beep! Back Up The Truck.

De Putter, van Alten, den Hamer, Hamelink, Herrebout, Dieleman. Het zijn allemaal van die typisch Zeeuws-Vlaamse achternamen. Net als Jos de Putter indertijd brengt ook Broeder Dieleman, nazaat van de laatste smid van Spui, mij terug naar een reeds langvervlogen jeugd op het Zeeuws-Vlaamse platteland, dat platste stuk van Nederland, eigenlijk het voorportaal van België. Op Alles Is IJdelheid bezingt hij zonde, zaligheid en zeewind, schatplichtig aan antieke americana en de Heilige Schrift.

In de tijd dat ik daar als import-Brabander en zoon van een Philips-werknemer opgroeide was er nog geen snelweg van Goes naar Terneuzen. Het geïsoleerde reserve-België werd slechts door twee veerponten ontsloten naar de rest van Nederland. Geen wonder dat we meer op België georiënteerd waren. De gereformeerde zuil was in het overwegend katholieke Zeeuws-Vlaanderen relatief klein doch sterk: de familiebanden waren hecht, de nachten donker, de winter koud; de dogmatiek robuust, de sfeer soms verstikkend en de taal zo plat als het landschap.

En die taal, dat typische knauwerige lichtzangerige dialect, die taal is wat Alles Is IJdelheid zo sterk maakt. In combinatie met de muziek dan, want de klassieke minimale americana (akoestische gitaar, banjo, asynchrone zang, rauw en eerlijk) past perfect bij het zuidelijke plattelands-sfeertje wat hier wordt opgeroepen. Die taal is voor iemand van buiten niet te verstaan. Ik weet nog goed dat ik voor het eerst op het schoolplein van de gereformeerde basisschool in Axel probeerde te communiceren met mijn klasgenootjes. Ik verstond ze voor geen meter, als er iets aan me gevraagd werd begreep ik het gewoon niet. Hoe ongelukkig ik me toen voelde, het was net of ik naar het buitenland was geëmigreerd.

Het zou maar zo kunnen dat ik in die tijd nog met Tonnie geknikkerd heb, of dat we bij het fameuze beu-spel om de gunst van een meisje hebben gevochten. Tonnie zat op diezelfde basisschool, twee klassen onder mij.

Al snel leerde ik het taaltje verstaan en spreken, en kon ik ook de verschillende dialecten binnen Zeeuws-Vlaanderen uit elkaar houden: want Axels bijvoorbeeld was `eel anders dan Terneuzens of Cadzan’s. En wat ik in het begin vooral een irritant en onverstaanbaar taaltje vond is nu het mooiste dialect dat ik ken. Taal is zoveel meer dan woorden en uitspraak alleen; de taal ademt de cultuur van een streek. Of het nu Rotterdams, Sallands of Axels is, de taal is de meest krachtige drager van cultuur die er is. En als je de taal weer hoort komt de herinnering van hoe het was weer in volle kracht terug, het is sterker dan foto’s. Daarom is het zo onbetaalbaar dat er muzikanten en tekstschrijvers zijn zoals Tonnie Dieleman. Voor mensen van “d’n ae’ren kant” is het een bijna onmogelijk opgave om te ontcijferen. Daarom hier een kleine service, een deel van de tekst van Duuzend Veugels in vertaling:

“Ik droomde dat ik wakker werd. Met allebei mijn handen kapot. Bloed aan mijn vingers. En gebroken botten. Nu is alles mogelijk. Ben ik nooit meer alleen. Nu is alles mogelijk. Er groeien bomen door mij heen. De wind is zacht, de dekens warm. Duizend vogels in een zwerm.”

Alles Is IJdelheid is in een jaar of acht ontstaan. Tonnie zegt daar met Zeeuwse nuchterheid over: `ik schrijf niet heel snel’. Maar als `ie dan uiteindelijk met dit soort teksten komt dan is dat het wachten meer dan waard geweest…

release: 01-12-2012 (Beep! Beep! Back Up The Truck)

Broeder Dieleman presenteert het album met drie concerten op verschillende plekken in het land:

• 23 november: Espressobar Ko D’oooooooor, Middelburg (met Meindert Talma)
• 29 november: Vestzaktheater de Paerdestal, Terneuzen (met Maikel Harte)
• 30 november: De Kargadoor (Le Guess Who), Utrecht

Meer info op zijn Facebook-pagina

11 gedachtes over “recensie: Broeder Dieleman – alles is ijdelheid

  1. Wat een mooie recensie, Peter. Bijzonder ook die biografische noties vermengd met de bespreking van het album. Komen die citaten uit eigen werk? Of heb je die ter plekke opgeschreven?
    De liedjes van Broeder Dieleman die hier te horen zijn, vind ik erg mooi. Dat smaakt zeker naar meer. Het is maar goed dat ik volgende week een extra (betaalde) klus heb… 🙂

    • die biografische notities komen niet uit eigen werk, maar het zijn wel reële herinneringen die naar boven kwamen n.a.v. dit album en een chat met Tonnie via FB, waarin we wat herinneringen ophaalden aan die basisschool (details waar ik je niet mee ga vermoeien). het leek me gewoon leuk om dat een plek te geven in deze `recensie’. het is daardoor meer een persoonlijk verhaal geworden dan een klassieke recensie, maar het geeft meteen weer (althans dat is de bedoeling) wat de muziek met je kan doen. hetgeen natuurlijk wel geheel persoonlijk is.

    • het is trouwens zeker een aanrader, dat album, het zal je zeker bevallen (ook op vinyl te krijgen trouwens). Bij dat concert in Middelburg (waar ik met David heen hoop te gaan) geeft trouwens ook jouw held (Meindert Talma) acte de presence.

      • Als het dichterbij was, had ik zeker gekomen!
        (Haha, moeten jullie lekker ook naar Meindert luisteren ;-))

  2. Mooi verhaal Peet, als ik iets dichter in de buurt was ging ik ook kijken. Ik houd ook erg van Dialecten.

  3. Pingback: Le Guess Who 2013 « mousique.nl

  4. Pingback: OUT NOW: broeder Dieleman | Beep! Beep! Back up the Truck

  5. Pingback: mousique’s jaarlijst 2012 | mousique.nl

  6. Pingback: recensie: Young Dreams – between places | mousique.nl

  7. Pingback: Broeder Dieleman – klein zieltje (ep) | mousique.nl

  8. Pingback: recensie: Broeder Dieleman – gloria | mousique.nl

Reacties zijn gesloten.