Recensie: The xx – Coexist

In mijn toch redelijk gevulde cd-kast is de afdeling van de X zeer spaarzaam bedeeld. Sterker nog: er staan slechts twee cd’s, beiden van The xx. Het bijzondere is dat ze er ongeveer hetzelfde uitzien, waarbij het eerste album helemaal zwart is en het nieuwe album Coexist juist helemaal wit. Helemáál zwart en wit zijn ze toch ook weer niet, want de groot uitgesneden X is bij het eerste album juist wit en bij het tweede zwart. Het zijn dus een soort contraire albums, althans qua artwork. Nu is de grote vraag: geldt dat ook voor de inhoud?
Ik blijf toch nog even bij het artwork. Op Coexist is de X toch niet helemaal zwart. De linkerkant is namelijk licht gekleurd. Ik vind dat illustratief voor het geluid op Coexist. Nog steeds maakt The xx verstilde, kale postpunk en new wave. Op het (zwarte) debuutalbum uit 2010 maakten ze destijds grote indruk, ook op mij. Hun geluid was duidelijk geïnspireerd op de minimale postpunk en new wave uit de jaren ’80 van bands als Young Marble Giants en de (vroege) The Cure. In een interview noemde de band zelf Cocteau Twins ook als invloed. Hoe dan ook, op het eerste album lag de nadruk op de gitaar, de spaarzame beats en een nadrukkelijke bas, waarbij de omfloerste stemmen van Romy Madley Croft en Oliver Sim konden schitteren.
Dit geluid heeft op Coexist inderdaad meer kleur gekregen, als ik het zo zeggen mag. De gitaar is wat minder prominent. Het muzikaal palet is breder geworden: er klinkt meer electronica, maar ook andersoortige instrumenten als een piano, strijkers en zelfs steeldrums (daarover later nog meer). Ook de beats zijn minder kaal en diverser, in klankkleur én tempo.
Natuurlijk moet hier het derde lid van The xx genoemd worden: de geluidskunstenaar en producer Jamie Smith. Hij is een perfectionist, want terwijl de andere twee al aan het toeren waren met het nieuwe materiaal tijdens de zomermaanden, sleutelde hij nog verder aan Coexist om de plaat te finetunen en nog gelaagder te maken. Dat is gelukt! Coexist is een boeiend en broeierig album geworden.
Ik ga niet alle nummers bespreken, want dat zou niet passen bij een band die juist ook uitblinkt in de beperking… Coexist mag dan wat voller en rijker klinken dan z’n voorganger, het blijft nog steeds minimale en verstilde muziek, die de plank slaat. Neem het openingsnummer Angels. Het begint met een stijlvol Beach House-achtige gitaar. Maar terwijl het bij die band uiteindelijk altijd uitwaaiert in wijdse klanken, blijft het hier meer een lieflijke bries. Er klinken zachte drums, met een iets hardere beat er overheen en dan begint Romy Madley Croft te zingen met haar intieme omfloerste stem. Het gaat over een liefde die voorbij lijkt.
Sowieso is dat wel de thematiek van de plaat. Het debuutalbum ging vooral over de aantrekkingskracht van de liefde, over flirten, sex en weet ik wat al niet. Die vlinders lijken op Coexist behoorlijk gevlogen. Er is miscommunicatie, spijt, afstand en nog veel meer relationeel getob. Toch is daar dwars doorheen de draad van het verlangen gespannen. Verlangen naar een nieuw begin, naar werkelijke co-existentie dus.

Deze thematiek zou een loodzwaar album doen verwachten, maar dat is nu juist de kracht van The xx: er zit muzikaal juist zoveel openheid en verrassing in. Ik neem u graag mee naar het hart van de plaat. Dat begint voor mij met Reunion. Het is een prachtig duet tussen Croft en Sim. Het meest verrassend zijn hier de al genoemde steeldrums. Zachtjes komen ze op, om een steeds prominentere rol te krijgen. Dan is het een paar seconden stil (over de stilte bij The xx zou al een essay te schrijven zijn, maar we houden ons stil in dit verband) waarna er een fijne beat en bas bijkomen. De melodie klinkt hoopvoller, net als de tekst:

Did I
See You
See me
In a new light

Het daaropvolgende Sunset is minstens net zo fraai. Hier is de sfeer meer electro, maar dan niet van het stuiterende en flitsende soort, maar juist warmbloedig en dromerig. Die synths zijn werkelijk een genot voor het oor! Evenals het basloopje en de lyrisch ingehouden gitaar.
Het derde luik van dit hart van de plaat wordt gevormd door Missing. Het begin daarvan lijkt wel op een nummer van Massive Attack: duister en beklemmend. Ook Burial lijkt over de schouder mee te kijken. Tergend langzaam slepen de beats zich voort en het gemis is bijna fysiek voelbaar. Bijna vijf seconden duurt dan de stilte. De gitaar krijgt weer een Beach House-achtige klank. Een orgeltje klinkt en zoveel andere stemmige details. Elke keer ontdek ik weer wat nieuws. Werkelijk een schitterend nummer.

Zo verpletterend zijn de andere nummers niet. Soms bekruipt je bij de eerste maten wel eens een gevoel van saaiheid, maar juist als je dat constateert, gebeurt er weer iets onverwachts of spannends. Het zijn die elementen die mede kleur geven aan deze plaat.
Het slotnummer is prachtig. Dit keer niet eens qua muziek, maar meer vanwege de inhoud. Er is wat afgeworsteld en getobt, het verlangen werd maar niet meer vervuld, maar uiteindelijk laten ze elkaar toch niet los. Het is dezelfde trouw en vastberadenheid die Over The Rhine op Drunkard’s Prayer (2005) aangrijpend wist te verwoorden en te verklanken. The xx geeft hier ook stem aan hen die voor een relatie willen knokken en de verbinding zoeken:

All I have, I will give to you
And at times when no one wants to
I will give you me
And we’ll be
Us

All I have, I will give to you
And at times when no one wants to
I will give you me
And we’ll be
Us
And there’s no one else

That knows me
Like you do
What I’ve done
You’ve done too
The walls I
Hide behind
You walk through
You just walk through

Daarmee komt een einde aan wederom een fraai werk van de dubbele X. Ik ruim graag voor hen nog meer ruimte in mijn kast in…

Advertisements

43 gedachtes over “Recensie: The xx – Coexist

  1. Fraai hoor Kees….en -geen idee of dit een voorteken is voor vrijdag- ik ben het helemaal met je eensch!

    Maar niet meer bands met een X?
    Geen Xiu Xiu, XXL, Xmal Deutschland, XTC, Xela of ons Neerlandse wavetrots Xymox (tegenwoordig weer Clan Of Xymox geheten)???

    • Je lijkt die Zwanenman van een Brasi Kurtz wel. Die begon ook al over Xiu Xiu op de Facebookpagina van Mousique. Zie daar mijn antwoord…
      En van die andere bands heb ik niets in originele staat, wel gebrand, maar die komen mijn cd-kast niet in. Verschil moet er wel blijven! 😉

      • Nou ja dat is eh logisch toch bij de X? En ik noem er een paar meer 🙂
        Maar wat jij wilt hoor…ik vroeg het me gewoon af. Bij mij wordt er alleen gebrand als het echt niet anders kan (Chauveau/Mathieu) en dan komen ze gewoon de kast in. Ze zijn echter wel een absolute minderheid tussen al mijn originelen….

      • Ik ben ook weer niet helemaal consequent hoor, maar goed: laten we het over The xx hebben met uw welnemen. Reken maar dat die vrijdag op de playlist komen…
        (mag ik nu binnenkomen?). De rest blijft een verrassing…

      • Extra schijf met covers? Zat die bij een ltd version dan van ‘Coexist’? Nee, die heb ik niet. Ik ben wel benieuwd, want coveren kunnen ze bij The xx zeker:

      • bien, dan moeten we die maar eens regelen…Teardrops, Do You Mind?, Hot Like Fire, Blood Red Moon en Insects vormen toch weer voor ruim een kwartier aan vermaak….

    • Mag ik dan nu ook melding maken van het heugelijke feit dat de rubriek ‘besproken artiesten’ alfabetisch nu helemaal compleet is! Bij de X staat nu ook een recensie!!

  2. Dank Kees, voor het complementeren van onze catalogus…
    Ik vind coexist een fijn album, wat echter nog wel wat groeiuurtjes nodig heeft om zich een definitieve plek in mijn mousiquegeschiedenis te veroveren. het is niet een album wat meteen al zijn geheimen prijsgeeft.
    Het debuut van deze band maakt op mij ook grote indruk.
    Leuke anekdote:

    ik was in een platenzaak (hoe kan het ook anders) en hoorde een liedje van hen over de boxen. aangezien ik nogal liefhebber ben van jaren `80 (wave, postpunk etc.) dacht ik: wow, dit klinkt goed, maar welke band is het? het klonk me wel bekend maar ik kon er echt niet opkomen en ergerde me er enigzins aan dat ik het niet meteen hoorde. Toen ik het ging navragen kreeg ik te horen dat het om the XX ging. The XX? Het klinkt als een bekende naam uit de jaren `80 maar ik ken het helemaal niet! hoe kan dat nou?
    Dat kan, want het is geen band uit de jaren `80, het zijn twee jongelingen die net hun debuutplaat hebben uitgebracht. Nou ja zeg! Zo’n kennismaking vergeet je natuurlijk nooit meer…

    • Coexist is zeker een groeiplaat. Hij blijft bij mij nog steeds groeien… 🙂

      Mooie anecdote! Dat debuut is inderdaad behoorlijk vintage jaren ’80. Ken je Young Marble Giants? Wel een echte band uit de jaren ’80. Dat is nog kaler en intenser. Je zou zweren dat het de ouders van The xx zijn. In interviews zeggen die altijd wel dat ze nog nooit van YMG gehoord hebben. Ik vind dat toch een beetje onwaarschijnlijk. Luister maar:

  3. Mooie recensie, Kees! Waar haal je de tijd en inspiratie toch steeds vandaan? Ik laat me vrijdag verrassen. The XX is altijd langs me heen gaan. Ik ben benieuwd.

    • Gewoon luisteren, mijmeren én schrijven, Daan. Ik ken trouwens een Apeldoornse prof die nog veel meer luistert én schrijft…

  4. ha Kees, mooi verhaal, je maakt me nieuwsgierig naar die plaat. Ga maar eens op zoek… gaaf trouwens je referentie naar Drunkards prayer van OTR. Die plaat heeft mij voorgoed bij de kladden. BTW: toffe gave site, Mousique.nl

    • Dank Jos. Kende je Over The Rhine al? Ik heb ooit een nummer van dat bewuste album in een dienst gedraaid, waar een stel hun huwelijksgeloften vernieuwden! Onvergetelijk: dat moment en die muziek toen!
      En geef deze site maar door aan al je muzikale vrienden en familie, want hoe meer zielen hier, hoe meer vreugd!

      • Gewoon de band X, die geen onverdienstelijke alt/punk/bluesrock maken.

        Overigens noemde ik de muziek van The xx ooit cool wave, dat leek me wel een goede benaming voor deze stroming (met ook Warpaints, We Fell To Earth, etc). Tegenwoordig heet het cold wave, wat ik gezien de toch wel warme sound niet helemaal vind kloppen.

    • Bij mij zou het andersom zijn, maar dit is zeker ook fraai!
      Even dacht ik dat die zanger een mooi staartje op z’n voorhoofd heeft, maar dat is de schaduw van de micro. Kortom: clip had wel wat beter gekund 😉

    • Phantogram is ook zo’n leuk bandje dat in 2009 debuteerde! Ik merk bij de nieuwe The xx dat de minder rustige nummers me meer bekoren, maar dat kan aan mij liggen.

      • Reuniun doet me denken aan de illustratie ‘mijn vrouw en mijn schoonmoeder’ van W.E. Hill. Een nummer met twee gezichten, zowel rustig als gejaagd.

        Swept Away vind ik ook sterk. Broeierig met verkoelende gitaar- en pianoklanken en niet te vergeten de, ongetwijfeld grote, invloed van Jamie xx op de beats.

  5. Met ‘Reunion’ ben ik het helemaal eens!
    Ik vind ‘Sunset’ en ‘Missing’ wel sterker dan ‘Swept Away’.
    Ach, er valt i.i.g. genoeg te halen uit ‘Coexist’!

      • Ik zal ze nog eens alle drie luisteren, Stephan… Wie weet ben ik nu juist wel toe aan een linkse directe!

      • Intussen beluisterd. Die eerste twee zijn spannender, maar dat basloopje van Swept Away blaast mij omver! Heerlijk!!!

  6. Pingback: mousique’s jaarlijst 2012 | mousique.nl

Reacties zijn gesloten.