4 x black music: Robert Glasper Experiment, James Carter, Cassandra Wilson, Christian Scott

Ik zit helemaal in de jazzhoek momenteel. Dat is altijd wel zo rond North Sea Jazz, maar dit jaar nog meer dan andere jaren. Mijn smaak ontwikkelt zich op dat gebied; ik kan er steeds meer van genieten.
Net als met klassieke muziek, moet je jazz ‘leren luisteren’. Dat geldt althans voor mij. Ik heb een vriend die al op jonge leeftijd klassieke muziek kon waarderen, maar verder ken ik in mijn omgeving maar voor weinig mensen die dat ook hadden.

Sommige van mijn vrienden zijn inmiddels ook jazzliefhebber. Enkelen onder hen luisteren met de oren van muzikanten. Ze luisteren naar muziekschema’s, arrangementen, instrumentatie, virtuositeit, etc. Soms zitten ze letterlijk mee te tellen.
Ik ben geen musicus. Jazz is voor mij sfeer, improvisatie, beelden die geschetst worden, een muzikaal landschap. Dat maakt jazz ook zo onderscheidend van andere genres: vaak zijn het geen liedjes met kop en staart; gezongen liedjes zijn soms woordloos (er wordt gescat) en erwordt binnen een basispatroon geïmproviseerd. Ook de ritmes en de instrumentatie zijn natuurlijk vaak direct herkenbaar als ‘typisch jazz’, al zijn er talloze soorten jazz en nog meer kruisbestuivingen met andere stijlen.

Maar goed, ik ben dus helemaal om, luister naar de klassiekers en verdiep me in de historie, maar probeer ook actuele artiesten te checken.
Daarom, in mijn serie …x black music, ditmaal vier cd’s die allemaal jazzgerelateerd zijn. Twee daarvan zijn gloednieuw, twee zijn ietsje ouder, maar wel zeer aan te bevelen. Ik bespreek toch liever muziek die ik goed en aan te raden vind, dan dat ik persé de nieuwste muziek wil bespreken. En zoals gewoonlijk plaats ik tot slot van iedere besproken artiest een clipje.


Robert Glasper Experiment – Black Radio
In mijn recente NSJ-concertverslag stond ik al stil bij deze groep. Hun officiële debuut Black Radio bestormt de hitlijsten en wordt alom geprezen. De muziek van Black Radio wordt gezien als verfrissend, gedurfd, futuristisch, origineel en experimenteel. Die kwalificaties waren inderdaad van toepassing op hun optreden op North Sea Jazz. Maar het album vind ik toch wel een beetje gehyped en veel toegankelijker en veiliger aangepakt dan ik op grond van recensies had verwacht. Dat wil niet zeggen dat het een slecht album is, integendeel. Het is een fusion geworden van jazz, hiphop, r&b en funk. En voor zo’n fusion ben ik altijd te vinden. Denk bijvoorbeeld aan Guru’s project Jazzmatazz. Net als bij Jazzmatazz, stond ook voor Black Radio de top of the bill van de urban scene te dringen om mee te mogen doen. Maar waar bij Jazzmatazz de nadruk op hiphop lag, ligt bij Black Radio toch wel de nadruk op jazz. Guru drukte zijn stempel op de muziek met zijn kenmerkende manier van rappen en met hiphopbeats, de bandleden van RGE kleuren hun muziek met drums, bas, piano en saxofoon. En die Glasper kan trouwens héél lekker pianospelen! De sfeer van het album is ontzettend relaxed, soms zelfs wel eens te relaxed. Dan wordt het bijna achtergrondmuziek. Maar de gastvocalisten weten dat gelukkig vaker te voorkomen. En zoals gezegd, dat zijn niet de minsten. Neem bijvoorbeeld de bijdragen van Mos Def, Bilal, Lupe Fiasco, Ledisi, Lala Hathaway (in een heerlijke versie van Sade’s Cherish The Day) en Mousiq Soulchild. Topper is echter het nummer Afro Blue met het herkenbare stemgeluid van Erykah Badu over een lome hiphopbeat en gelardeerd met fluiten. En o ja, ook nog het vermelden waard: het album sluit af met een cover van Nirvana’s Smells Like Teen Spirit! Al met al een veelbelovend debuut, maar de hype niet helemaal waard, imho.

James Carter – Chasin’ The Gypsy
James Carter is een artiest die zijn sporen verdiend heeft in de jazzwereld. Hij is een autoriteit op de saxofoon (hij bespeelt alle soorten die er zijn) en heeft inmiddels heel wat albums en opvallende projecten op zijn naam staan. Op North Sea Jazz trad hij op met de James Carter Organ Trio. In 2011 kwam er een mooie cd van dit trio uit, At The Crossroads. Toch wil ik dat album hier niet bespreken, maar de lezer attenderen op een cd uit 2000: Chasin’ The Gypsy. Want wát een fenomenale plaat is dat, zeg! Het album is een muzikaal eerbetoon aan Django Reinhardt. Django is één van de grootste jazzmusici die Europa heeft voortgebracht. Hij mengde jazz (en wel de oude jazz, Dixieland, Big Band en vooroorlogse swing) met Zuid-Europese folk, zigeunermuziek en traditionele Balkanmuziek. James Carter digde in zijn jonge jaren de muziek van deze Django. En deze hommage (die bestaat uit Django covers, maar ook uit zelfgeschreven nummers in de geest van Django) is werkelijk prachtig. Carter schittert natuurlijk zelf op diverse soorten saxafoon (zelfs de bas-sax is een aantal keren prominent aanwezig), maar de andere muzikanten zijn net zo goed top (viool, steel guitar, akoestische gitaar, accordeon, bas, drums en percussie). Het album opent met het prachtige en filmische Nuages, een slepende tango. Dat hoge niveau wordt het hele album vastgehouden. De ene keer is de muziek slepend, dan weer swingend; soms heel melancholisch en teder en dan weer vol kracht en energie. Het saxspel van Carter is virtuoos, soms vol bravado en pathos, dan weer heel subtiel en ingetogen en vervolgens weet hij een grijns op mijn gezicht te toveren door zijn muzikale wanderlust. Zo kan een instrumentaal nummer toch humor hebben. Het album is niet meer ‘in print’, helaas, maar wordt nog aangeboden op Amazon, alwaar ondergetekende zijn slag geslagen heeft. Zeer zeker een aanrader.

Cassandra Wilson – Silver Pony
De muziek van Cassandra Wilson kende ik al langer. Zij wordt beschouwd als één van de beste vocalisten binnen de huidige jazzwereld. Deze maand is er een nieuw album van haar verschenen, Another Year. Het is een mooi album, maar ik ontdekte dat ze eerder al een cd heeft uitgebracht, die geheel aan mijn aandacht is ontsnapt – en die ik niet alleen mooier vind dan dit nieuwste album, maar ook beter dan een aantal van haar cd’s daarvóór. Het gaat om Silver Pony, uit 2010. Wie Wilson niet kent, moet het volgende even weten. Cassandra Wilson is het meest senang als ze muziek opneemt in de regio waar ze vandaan komt: het diepe zuiden van de VS. De muzikale melting pot van dat gebied is altijd terug te vinden haar muziek. Jazz, country, blues, soul, gospel, Caribische invloeden: Cassandra maakt er steevast een lekker zinderend stoofpotje van. Daarnaast heeft ze een heel lage stem en een ingetogen, soms bijna zwoele manier van zingen. Verder bestaan haar cd’s bijna altijd voor een groot deel uit covers. Ze kiest dan vaak voor niet voor de hand liggende songs van bijvoorbeeld U2, de Beatles, Bob Dylan en Neil Young en maakt daar dikwijls bijna onherkenbare nummers van; zo heeft ze er een handje van uptempo nummers om te toveren naar ultratrage ballads en omgekeerd kan ze van een langzame ballad een vrolijk huppelend jazznummer maken. Tot slot wisselt ze ook nog wel eens van producer, wat dan weer een variatie aan sound oplevert. Voor deze cd nam ze John Fishbach in de arm en dat pakt heel goed uit. De band speelt strak, maar toch klinkt het geheel spontaan en vreugdevol. Het heeft een zekere lichtheid over zich en dat kan ik niet van al haar albums zeggen. Die zijn soms wel eens onevenwichtig en klinken hier en daar zelfs wel eens een tikkie ongeïnspireerd en saai, maar dat geldt geenszins voor Silver Pony. Wel weer opvallende covers: Blackbird (The Beatles) en If It’s Magic (Stevie Wonder). Die laatste herken je bijna niet meer, zo’n ingetogen ballade heeft Wilson daarvan gemaakt. Maar er staan ook enkele jazzstandards en zelfgepende nummers op en het zijn zonder uitzondering gewoon goede én goeduitgevoerde nummers. Kortom, Silver Pony is van begin tot einde een heerlijk album.

Christian Scott – Christian aTunde ADJuah
Van dit album ben ik diep onder de indruk. Christian Scott is een jonge trompetist uit New Orleans, die zich in snel tempo ontwikkelt. Ik heb hem een paar jaar geleden live gezien op NJS. Toen werd hij nog gezien als een aanstormend talent, maar op zijn nieuwste album presenteert hij zich als een gearriveerd artiest, waar niemand meer omheen kan. Vanaf de eerste trompetstoot waarmee het album opent, grijpt Scott me bij de lurven. En ik blijf dit album (een dubbelcd met 23 nummers!) repeaten. Wat vind ik dan zo goed? Eigenlijk kan ik dat niet eens zo duidelijk omschrijven. Het is een combinatie van de energie, de virtuositeit, de passie en de afwisselingen die het zo bijzonder maken. Met die afwisselingen bedoel ik dan dat de muziek soms heel licht is, dromerig, bijna etherisch, maar soms gaat het ook echt helemaal los. Hier en daar lijkt de geest van Miles Davis rond te waren, maar de geest van Radiohead is ook wakker en er zijn ook urban invloeden te bespeuren. Vermeldenswaardig is verder gitarist Matthew Stevens, die soms prachtig tegenwicht biedt aan Scott’s trompetspel. Het is een muzikaal avontuur. Soundscapes en intermezzo’s vloeien in elkaar over, alsof je door een langgerekt maar onvoorspelbaar en schitterend landschap rijdt, waar van alles te beleven is. Het is spannend, verrassend, meeslepend, intrigerend. Muziek om in op te gaan met een koptelefoon op je hoofd, maar ik kan het ook prima op de achtergrond hebben aanstaan.
De titel van het plaat slaat trouwens op zijn naam: aTunde en ADjuah verwijzen naar twee locaties in West-Afrika, waar zijn voorouders vandaan komen. De foto op de voorkant van de cd toont Scott in de kleding van zwarte indianen uit New Orleans, de stad waar hij zelf opgegroeid is. Dit is een artiest die wat wil zeggen. Zo gaat het nummer Danziger Bridge over een brug in New Orleans, waar agenten onschuldige burgers neerschoten tijdens de chaos rond orkaan Katrina. Deze gast componeert zijn muziek zelf, is bandleider en solist, een eigenzinnig en maatschappijkritisch figuur – en slechts 28 jaar jong! Er staat ons dus wellicht nog veel moois te wachten.

Goed, tot slot dus vier filmpjes, hoewel ik daar een zeker risico aan vind kleven: namelijk dat een cd wordt afgerekend op basis van één clipje.

18 gedachtes over “4 x black music: Robert Glasper Experiment, James Carter, Cassandra Wilson, Christian Scott

  1. Dank Jazzmaster! Ik kende hier eigenlijk weinig van. Vooral dat James Carter Quintet klinkt fijn. Ik moet ook echt in de mood zijn om een jazzalbum op te zetten. Op één of andere manier vind ik jazznummers vaak fijn beginnen, maar ik houd de concentratie niet echt vast. Dat zal wel aan mij liggen.
    Wat jij schrijft over jazz: ‘dat is voor mij sfeer, improvisatie, beelden die geschetst worden, een muzikaal landschap’, dat is natuurlijk niet uniek voor jazz. Die omschrijving is ook zo toe te passen op post-rock en veel electronische muziek.

  2. Ja, dat klopt. En juist bij post-rock, progrock en veel electronica lukt het mij dan weer niet om de aandacht vast te blijven houden. Maar dat zal dan gewoon met verschil van smaak te maken hebben? De één ontwikkelt zijn smaak die kant op en de ander een andere kant, of zoiets. Ik vind klassieke muziek ook nog steeds moeilijk om naar te luisteren.

  3. tof rijtje Daniel! vanwege mijn liefde voor de sax kan ik James Carter erg waarderen. zijn spel vind ik (in dit nummer in elk geval) wel wat druk en expressief, maar zeker de moeite waard om eens te diggen.
    ik houdt meer van de `sprekende sax’ van bv een Ben Webster, die legt zoveel gevoel en dynamiek in zijn spel dat het net is alsof hij een verhaal aan je vertelt. dat gevoel krijg ik wat meer bij Christian Scott, misschien dat ik dat nog wel mooier vind… inderdaad veel Miles terug te horen en dat is niet verkeerd!

  4. Van Django heb ik trouwens een plaat in huis die ik voor €0,50 bij de kringloop vond, in prima staat. Dat is toch leuk, zulke vondsten..
    Gister was ik bij een vriend en die had een stapeltje platen van zijn schoonouders meegenomen (die daar toch niet meer naar luisteren): o.a. Milt Jackson (MJQ) zat er tussen, Charlie Parker en een geweldige plaat van Stan Getz met Dave Brubeck: jazz summit! dat was genieten dus…

  5. Ha Peter, dat bedoel ik een beetje met het gevaar van een clipje, want Carter kan ook heel ingetogen spelen, hoewel hij idd wel eens het verwijt krijgt dat hij dat nooit een ballad lang kan volhouden… Ik begrijp dus wel wat je bedoelt.
    Cool die plaat van Django! Die kom ik nog wel eens checken. En die andere namen ook, want dat zijn voorwaar niet de minsten! Heb pas voor 3,50 het legendarische album Time Out van Dave Bubreck gekocht. Echt geweldig!

  6. Peter, check Chasin’ The Gypsy ook eens op grooveshark.com Het is wel anders dan dit live-optreden.

  7. je hebt helemaal gelijk, Daniel, terwijl ik aan het klussen ben beluister ik de albums van James Carter en Christian Scott en ik moet zeggen dat beiden me erg kunnen bekoren!

  8. 😉 En jij hebt helemaal gelijk wat betreft Ben Webster. En Lester Young mag er trouwens ook zijn op sax. Heb net een mooi cdtje binnen van Lester ‘President’ Young met het Oscar Peterson Trio. En ken je Branford Marsalis?

  9. nee, wel Wynton, maar dat is weer iets heel anders.
    ik heb een aantal platen van de drie grote tenorsaxofonisten: the President, the Hawk en onze eigen Bennie… Getz natuurlijk ook, niet te vergeten…

  10. We moeten maar eens een jazzavondje beleggen…

    Wynton is overigens de broer van Branford

  11. Leuk, Daniel. Maar merk wel dat dit een wereld is die nog erg ver van me afstaat. Ik weet niet zo goed waar ik moet beginnen als ik dit zo lees. Kunnen jullie me vertellen waar ik het beste kan beginnen met luisteren in de wondere wereld van jazz?

  12. Ik zou zeggen: begin met het bezoeken van een jazzconcert. Maar jazz is zo breed. Luister eens naar ‘Kind of Blue’ van Miles Davis, ‘Getz/Gilberto’ van Stan Getz en João Gilberto of ‘A New Perspective’ van Donald Byrd (die laatste vind JW Broek ook erg mooi!). Misschien heeft Peter ook nog goeie tips! Wat nu natuurlijk helemaal hip is, is Kyteman, maar ik ben zelf niet zo’n fan.

    • Inderdaad, Kind of Blue is een prima ‘instapper’. Was voor mij jaren terug de eerste kennismaking en sindsdien helemaal ‘into jazz’. Tegelijk is niet elke CD van Miles Davis geschikt om mee te beginnen. Sommigen zullen dan eerder afschrikken. Zelfde geldt voor bijv. John Coltrane: van heel toegankelijk tot heel experimenteel. Als je geïnteresseerd bent in ‘vocal jazz’: luister eens naar Diana Krall…

  13. Dank voor deze aanvulling! Diana Krall maakt idd schitterende vocal jazz! Herbie Hancock heeft ook wel meer ‘poppy’ albums gemaakt.

  14. Kind of Blue is meesterlijk. Van Miles heb ik nu trouwens ook Tutu, kwam ik voor weinig tegen. maar dat is laat werk van hem en ik weet nog niet precies wat ik ervan moet vinden. verder heb ik nog een obscure opname van hem. van Coltrane is A Love Supreme natuurlijk een aanrader, maar ook Blue Train.
    Pas aangeschaft door mij (op vinyl uiteraard): Grant Green, idle moments; Charles Mingus, mingus ah um; Bobby Hutcherson en Platinum Jazz van War (geweldige crossover funkjazz)

  15. Minhus heb ik ook, zowel AH Um, als The Black Saint And The Sinner Lady en Mingus Mingus Mingus Mingus Mingus. Van Miles heb ik naast Kind of Blue ook Working With The Miles Davis Quintet en Porgy And Bess. Meesterlijk is idd het goede woord. Ook voor de albums die je noemt van Coltrane. Miles en Coltrane, dat zijn toch zo’n beetje de Mozart en Bach van de jazz. En Mingus is Beethoven. 🙂

  16. Pingback: concertverslag: Christian Scott – Lantaren Venster 11-11-2012 « mousique.nl

  17. Pingback: mousique’s jaarlijst 2012 | mousique.nl

Reacties zijn gesloten.