Recensie: Spiritualized – Sweet Heart, Sweet Light

Een tekstboekje van een cd, waarin de medische staf wordt bedankt; zoiets heb ik nog nooit gezien. Het gebeurt bij Sweet Heart, Sweet Light, het nieuwe album van Spiritualized. Het heeft alles te maken met de gezondheid van kopman Jason Pierce a.k.a. J. Spaceman. Hij lag een paar jaar geleden op het randje van de dood wegens een leverziekte. Uiteindelijk viel hij niet over dit randje heen. Welke indruk dit op Pierce maakte, is te beluisteren op het vorige prachtige album Songs in A & E (2008). Met name het aangrijpende nummer Death Take Your Fiddle getuigt hiervan. Een experimentele behandeling met medicatie moest soelaas bieden. In die tijd mixte Pierce het nieuwe album.

Nu schijnt het weer een stuk beter met hem te gaan. Vandaar die dank aan de medici. De verbazing over dit medische wonder wordt uitgedrukt in dat enkele woord Huh? dat de zeer eenvoudige hoes ‘siert’. Het is ook de titel van het korte instrumentale openingsnummer. Klonk Songs in A & E nog vooral melancholisch en droevig en was de sfeer vooral introspectief, Huh? zet direct de toon: de strijkers klinken zwierig en de melodie is vol levenslust.
In die stijl gaat het album door. Het is allesbehalve neerslachtig. Voor Spiritualized-begrippen is het zelfs behoorlijk uplifting. Natuurlijk mag je dit met vele korrels zout nemen, getuige een frase als Sometimes I wish that I was dead. ‘Cos only the living can feel the pain (in: Little Girl). Maar zeker muzikaal klinkt het vaak in majeur. Neem het prijsnummer Hey Jane. Ook de niet-Leo Blokhuizen van deze wereld horen daar natuurlijk een verwijzing naar Sweet Jane van Velvet Underground in, één van de grote inspiratiebronnen van Spiritualized. Daarnaast putten Pierce c.s. uit nog vele bronnen meer: blues, gospel, psychedelica, spacerock, garagerock, shoegaze. Als een spons hebben zij dit alles opgezogen en omgezet in schier tijdloze songs. Deze zijn vaak prachtig opgebouwd middels mooi gearrangeerde orkestpartijen en koorzang.
Nog even terug naar Hey Jane. Inspiratiebron Velvet Underground was één van de de grondleggers van de zgn. ‘drone-rock’: nummers met minimalistische gitaarpatronen die hypnotiserend werken. Spiritualized doet dat in Hey Jane ook meesterlijk. Het klinkt zo simpel, maar het is zo effectief. Binnen de korste keren komt dit liedje niet meer uit je hoofd. De backingvocals zijn ook meer dan aanstekelijk. En dat over een Jane, die ook een ‘femme fatale’ blijkt te zijn. Ze heeft altijd haast. Na 3,5 minuut lijkt ze met haar auto te crashen in een een gitaarstorm/-noise. Na een paar seconden stilte komt de muziek weer op gang en gaat het nog minuten door. Pure magie!
Get what you deserve is ook zo’n klassesong. Het is een wonderlijke combinatie van een soort oosterse melodie met een merkwaardige zoemerige gitaar, die er juist een soort garagerock-achtige twist aan geeft. Die combinatie werkt wonderwel en is zeer aanstekelijk.
Daarna moet je wel even bijkomen. Dat kan met de sfeervolle ballad Too late. Pierce zingt over zijn moeder die hem waarschuwde om op te letten met de liefde. Zoonlief heeft er niet echt naar geluisterd en nu is het te laat:

But its too late, Ive made up my mind.
Love always shows when there’s eyes it can blind.
It’s too late, it’s something I learned.
Love lights the flame when there’s hearts it can burn

Alsof Pierce de dichter van Hooglied een hand geeft: ‘De liefde is een vlammend vuur, een laaiende vlam.’ (Hooglied 8:6). Aan die vlam kun je je ook lelijk branden…
Headin’ for the top now is weer zo’n heerlijke drone-rocker. Pierce beschikt niet over de meest vaste stem, maar juist die temerige en wat luie zang doet het ook hier zo goed. Die freakende gitaar (in het rechterkanaal!) danst als een mug om je hoofd. Maar in plaats van hem weg te meppen, smeek je: ‘blijf, ga door’. Het einde, met een vrouwenkoortje gebed in stemmige strijkers, is verrassend en zeer smaakvol.
Het kan nog freakier getuige de blazers in de ‘gospelstamper’  I am what I am: het is bijna free jazz, waar dit in ‘ontaardt’. Wijlen Willem Breuker knikt goedkeurend over de schouders heen. Het doet de luisteraar bijna naar adem happen.
Het is maar goed dat Spiritualized dan even terugschakelt en hoe: er volgen nog drie prachtige liedjes: Mary, Life is a problem en So long you pretty thing. Hier klinkt de liefde van Pierce voor de gospel groots in door. Ook inhoudelijk: Jezus en God worden gesmeekt hem bij te staan. Jason Pierce is geen gelovige, maar als een Nick Cave gebruikt hij wel geloofsmetaforen om het leven en de liefde te bezingen. Hij doet dat op zo’n wijze dat ik als gelovige er ook diep door geraakt wordt.
Ik kan het ook anders zeggen: deze nieuwe plaat van Spiritualized is een geweldig medicijn, dat niet snel is uitgewerkt!

22 gedachtes over “Recensie: Spiritualized – Sweet Heart, Sweet Light

  1. Weer een mooi verhaal Kees. ik ken deze band helemaal niet, maar je recensie nodigt uit (of dwingt mij) om het toch eens te gaan luisteren. Ik laat het nog wel weten.

  2. Mooi verhaal indeed. Ik ben – je voelt het al aankomen – nog niet helemaal overtuigd. Hey Jane is heel fraai. Maar als geheel komt de plaat na een paar keer luisteren nog niet van een zekere eenvormigheid af. Zijn er inherente groeimogelijkheden?

    • Dank mannen!
      @ Daniel, jou heb ik al eens getipt. Jij weet intussen de weg in het rijke oeuvre van Spiritualized
      @ Peter, als je van bijvoorbeeld van The Verve houdt, maar ook van The Velvet Underground, dan ben je hier aan het goede adres. Hun algemeen erkend meesterwerk blijft ‘Ladies and gentlemen, we are floating in space.’ Eigenlijk is al hun werk heel goed.
      @ Wim, die eenvormigheid was eigenlijk op de vorige plaat, maar ook op ‘Amazing Grace’ groter dan hier. Die drone-rockers lijken in eerste instantie wel wat op elkaar, tot je de details gaat ontdekken: die zoemende gitaar hier en die blazers elders. Ook qua backing-vocals zit het zo goed in elkaar. Jason Pierce is ook gewoon een begenadigd componist.

  3. O ja, had ik al verteld dat dit precies mijn 100e bijdrage voor Mousique.nl is?

  4. Als je zo blijft schrijven ga je maar door naar de 1000 😉
    Mooie recensie en inderdaad een geweldig album. Ik had na het uiteen gaan van Spacemen 3 eerst mijn bedenkingen bij het veel lichtere Spiritualized, maar was na een paar jaar helemaal om. Nu prijkt alles in de kast, fantastische band!

    Peter: dit is een prima instapalbum, maar als je eerder wilt beginnen kan ik je Ladies and gentlemen we are floating in space van harte aanraden. Maar eigenlijk hebben ze geen slechte platen ertussen zitten.

    • Zei degene die sneller schrijft dan wij lezen kunnen… 😉 Maar dank, JW!
      Ik ben het helemaal met je eens dit keer: Spiritualized is een geweldige band. Van Spacemen 3 heb ik alleen ‘The perfect Presription’ (ja, die obsessie met medicatie (oftewel drugs) zat er al vroeg in!). Dat is trouwens ook een geweldige plaat: heerlijk dreinend en meeslepend.

      • Zeker. Je bedoelt toch niet mijn vuurwerkverslaving?
        Maar deze gaan we zeker ook checken. Ik heb trouwens ook ‘Collected Works’ van Spiritualized: meer dan een soort ‘best of’, met heerlijke verschillende versies. Daar hoor je ook zo goed, wat een geweldige arrangeur die Pierce is.

      • “mogen er ook wezen” had nog achter mijn vorige reactie moeten staan…

        Maar idd je vuurwerkverslaving en die andere omdat je stof tot nadenken biedt. Pierce is een superarrangeur ja. Zijn oude makker Sonic Boom kan er overigens ook wat van…

      • Ja, waar is die Sonic Boom gebleven? Pas dook hij nog even op bij Panda Bear…

  5. Ik had niet eerder gehoord van Spiritualized. Met de oerlelijke hoes en gedachte dat het vast metal zou zijn, liet ik het album links liggen. Gelukkig heeft Kees terecht een lovende recensie geschreven en heb ik het album alsnog beluisterd. Begint prachtig met Hey Jane!

  6. Ik heb de onderhavige cd vanmiddag beluisterd tijdens het boodschappen doen, en ik moet zeggen: verrassend. ik had dit niet verwacht met zo’n bandnaam en spuuglelijke hoes. veel Velvet Underground inderdaad, wat op zichzelf prettig is, maar overtuigend nog niet helemaal. ik ga het album een paar luisterbeurten gunnen, slecht is het zeker niet…

  7. Net terug van een heerlijk weekje in Monschau (Duitsland). Daar beluisterde ik (o.a. :-)) ‘Ladies and Gentlemen, we are floating in space’ nog eens op de koptelefoon. Allemachtig, wat blijft dat toch een geweldig album, met als slotstuk en klap op de vuurpijl de psychedelische noise én fijngevoeligheid van het ruim 15 minuten durende ‘Cop Shoot Cop’. HEERLIJK!!!!

    • ik vind dat album ook erg mooi, echt een ontdekking, en beter dan die laatste.
      Spiritualized is trouwens (zeker op Ladies & Gentlemen) ook zwaar door krautrock beinvloed, om weer een bruggetje te slaan naar het thema van de komende week…

      • Ik heb ‘Ladies & Gentlemen’ net voor het eerst beluisterd. Soms indrukwekkend, soms momenten waar ik wellicht wat aan moet wennen. Maar wel grappig: af en toe bedacht ik me dat ik de stijl niet helemaal kon thuisbrengen. Zou het de krautrock zijn? Ach jongens, dit wordt een leerzame week.

      • Wat is het verschil tussen psychedelica en Krautrock? Of gaan we dat ook volgende week horen?? Hij is fijn de spanning aan het opvoeren, die Herr Peter Gärtner…

    • Cop Shoot Cop is ook een heel fijne band trouwens 😉

      Mooi dat je een lekkere week hebt gehad! Je dochter had al wat fraaie foto’s gepost met een dominee op een slee 🙂

Reacties zijn gesloten.