APK: Explosions in the Sky – The Earth Is Not A Cold Dead Place

The_Earth_Is_Not_a_Cold_Dead_Place_1Voor mooi vuurwerk kun je mij wakker maken: daverende burstknallen, wijdse shells, boeketten in felle kleuren en die heerlijke geur van kruit. Verrukkelijk! De band Explosions in the Sky ontleende ooit zijn naam aan dit prachtige stukje techniek, dat de Chinezen ons schonken. Deze band uit Austin, Texas, heette aanvankelijk Breaker Morant. Toen ze bij één van hun eerste sessies de studio verlieten, knalde er net vuurwerk in de lucht. Eén van de bandleden mompelde: ‘Explosions in the Sky’ en een nieuwe bandnaam was geboren. Na How Strange, Innocence (2000) en Those Who Tell the Truth Shall Die, Those Who Tell the Truth Shall Live Forever  (2001) kwam in 2003 The Earth Is Not a Cold Dead Place uit. Dit derde album werd mijn kennismaking met Explosions in the Sky en de indruk die deze plaat op me maakte was groot, zeer groot. Inderdaad: als een lawinepijl sloeg het album bij me in. In die tijd luisterde ik regelmatig naar het programma Duyster . Dit nachtelijke radioprogramma van Studio Brussel was (en is) gespecialiseerd in slowcore, indietronics, kraut- & post-rock, (new) folk, singer-songwriter, lo-fi, enz. In 2003 draaide men daar TEINADCP grijs. Ene Wim Boluijt was ook al erg enthousiast. 1 + 1 = 2 en ondergetekende schafte dit album aan. Het is gehuld in een spuuglelijke hoes, waar ik verder weinig woorden aan wil wijden. Al was dit album in een wit kartonnetje gestoken: de muziek is van een onaardse schoonheid.

Explosions in the Sky is een echte postrock-band. De nummers zijn lang en louter instrumentaal. Toch neemt Explosions in the Sky wel een eigen plaats in binnen het pantheon van de postrock. Er wordt helemaal niet gezongen. Er wordt geen gebruik gemaakt van electronica – althans, niet op TEINADCP. De bezetting is traditioneel: bas (Michael James), drums (Chris Hrasky) en gitaar (Mark Smith en Munaf Rayani). Maar de grootste eigenheid zit ‘m bij Explosions in the Sky in het meer open geluid. Waar veel postrockbands à la Mogwai gitaarlaag op gitaarlaag stapelen en deze uiteindelijk laten exploderen in nietsontziene noise, stapelt Explosions in the Sky veel minder, plamuurt men niet alles dicht, houdt men vaker in en is de sfeer lichtvoetiger en hoopvoller ook.

Neem het beginnummer First Breath After Coma (ja, voor dramatische titels draait men de hand niet om!). Hoge gitaartonen suggereren de pieptonen van een hartmonitor. De basdrums verklanken een hartslag. Een tweede gitaar voegt zich erbij. Rustig wordt het nummer opgebouwd. Het leidt tot een eerste euforie. Wat wil je, als iemand uit een coma ontwaakt?! Na een vijftal minuten wordt er teruggeschakeld. Dit tussenstuk klinkt melancholisch. De spanning is voelbaar. De situatie blijft blijkbaar kwetsbaar. De drums geven een signaal af. Nog een keer. De spanning wordt opgevoerd en uiteindelijk na zo’n acht en halve minuut klinkt de bevrijdende apotheose.
Explosions in the Sky maakt eigenlijk muziek bij imaginaire films. Niet voor niets wordt deze muziek regelmatig gebruikt in films en tv-series. Maar ook zonder bestaande beelden is hun muziek zo beeldrijk dat die films vanzelf op je innerlijk scherm komen. Althans, zo vergaat mij dat.

Explosions in the Sky maakt ook romantische muziek. Anders dan Lionel Richie of een Marco B. Maar toch. Neem het tweede nummer The Only Moment We were Alone. Zo’n setting lijkt mij belangrijk in een relatie: eindelijk onder vier ogen, elkaar de waarheid zeggen, of juist in de armen sluiten, opmaat naar een vereniging. De lyrische gitaren, maar ook de als pauken klinkende drums, spreken genoeg tot de verbeelding. Bovendien wordt er de tijd genomen om het nummer open te laten bloeien, zonder dat het een kakafonie wordt. De muzikale taal van de liefde, dunkt mij.

Six Days At The Bottom Of The Sea schreef de band n.a.v. het verschrikkelijke ongeval met de Russische onderzeeër Koersk. Deze duikboot zonk in 2000 in het ijskoude water van de Barentszee. Aan boord waren 118 bemanningsleden, die allemaal omkwamen. De bandleden stelden zich voor hoe die mensen met elkaar opgesloten zaten, wetend dat de zuurstof langzaam opraakt en de dood nadert. Dit gruwelijke drama wordt door Explosions in the Sky in een kleine 9 minuten aangrijpend verklankt. Melancholisch klinken de gitaren. Berustend lijkt het wel. Tot er een versnelling komt en de bas duidelijk van zich laat horen. Daarna schakelt men terug naar het oude tempo met de klingelende gitaar er over heen. Een soort brommend geluid komt op de achtergrond naar voren, terwijl de gitaren rustig en melodieus door blijven gaan. Dan klinkt er een dreun en nog één, alsof de bemanningsleden op de ijzeren wanden van de onderzeeër bonzen en zo, tegen beter weten in, hun s.o.s. naar boven zenden. Een nieuwe versnelling volgt. De laatste doodsstrijd. Dan is het in één keer voorbij, alsof de laatste ademtocht is uitgeblazen.

Memorial kreeg al eerder een plaats in Memento Mori, mijn liedjeslijst over de dood. Niet voor niets natuurlijk. Het is een prachtig muzikaal In Memoriam. Ook helemaal op z’n plaats hier op het album natuurlijk, na dat heftige stuk m.b.t. de Koersk. Het nummer begint met een bijna neo-klassieke hoge toon. Deze gaat werkelijk door merg en been. Een rustige gitaar valt in, om na verloop van tijd weg te sterven. De bas gaat door. Men versnelt, houdt weer in en jawel, daar is eindelijk zo’n typische postrockiaanse uitbarsting. Een flinke zelfs. Mogwai zou goedkeurend knikken… Kübler-Ross sprak over de fase van woede in de rouwverwerking. Zoek je naar een verklanking daarvan, dan ben je hier aan het goede adres!

Gelukkig is de liefde sterk als de dood. Althans, Your Hand In Mine lijkt mij aan de liefde gewijd. Of dat nu een Russisch bemanningslid van de Koersk betreft, dat nog een brief aan zijn geliefde schreef. Of Romeo en Julia die samen hand in hand de dood zochten. Of dat het willekeurig twee geliefden zijn die hun tocht door het leven maken, huppelend en slepend. Ook dit nummer is beeldrijk genoeg om er je eigen verhaal bij te bedenken. En bent u minder beeldend ingesteld? Ook geen ramp, want de muziek zelf is al onsterfelijk mooi!

‘Postrock is dood’ is meer dan eens geroepen. Die stelling onderschrijf ik niet. Aan de andere kant is de vernieuwing er natuurlijk van af. Maar wil je een gevarieerd, ontroerend, beeldrijk én lyrisch voorbeeld van deze muziekstroming horen, dan zou ik deze plaat een kans geven. Ook omdat temidden van alle duisternis er waarlijk hoop en licht in doorschemert. Subtiel, maar toch. Ik las ergens: ‘Als Mogwai de schemering inluidt, dan geeft Explosions in the Sky het ochtendgloren weer.’ Misschien is dat nog wel het mooiste vuurwerk…

37 gedachtes over “APK: Explosions in the Sky – The Earth Is Not A Cold Dead Place

  1. Mooie APK Kees. Ik ken enkel hun laatste. Take Care (x3). Die vind ik erg mooi. Is het vergelijkbaar met het door jou besproken pareltje?

    • Naar mijn bescheiden mening is het na TEISACDP een beetje bergafwaarts gegaan met de vuurwerkmannen… Maar eerlijk gezegd heb ik ‘Take Care’ (in de derde macht) niet beluisterd, wel het album daarvoor en dat viel erg tegen.

    • Haha. Nogmaals, over ‘Take Care…’ kan ik eigenlijk weinig zeggen. Maar die APK is gewoon één en al pracht. Ik heb hem de laatste dagen weer ettelijke keren gedraaid.

  2. Mooi beschreven APK…al vind ik Mogwai of Mono in het genre vele malen beter; ja ze zijn anders, maar toch.
    Maar dit is zeker een fraaie van ze. Ik ben bij het begin ingestapt en vind de verrassing de platen erna al weg. Allemaal van prima niveau hoor. Alleen TEINACDP is een prettige uitzondering tussendoor, want hierop klopt alles helemaal en brengen ze juist door subtiele elementen wél de nodige verrassingen.
    Helemaal met je eens dat het niveau na dit monumentale album weer inkakt. Het is niet slecht, maar het doet gewoon minder met je of zoiets…het wordt dan routinematig…

    Overigens is het optreden van de band in Paradiso één van de saaiste en vervelendste ooit geweest. Ze mogen de boel dan niet dichtplamuren, maar van zacht naar hard en vice versa en met telkens een vergelijkbare opbouw is niet spannend. Tel daarbij 0 interactie met het publiek bij op en je hebt een keiharde tegenvaller.

    • Ik heb getwijfeld tussen Mogwai’s ‘Young Team’ en deze, maar ik koos toch eerst voor deze, omdat die wat minder bekend is en ik er de tijd na Pasen echt weer van ophoorde. Mogwai komt trouwens nog wel een keer…
      Ik heb EITS trouwens nooit live gezien. Jij hebt het duidelijk niet getroffen, want ik las overal over hun geweldige live-reputatie.

      • Nee, maar het “Amsterdam”-effect heeft wel vaker een negatieve invloed op muzikanten. En live optredens kunnen zo belangrijk zijn voor het gevoel dat je bij een band hebt/krijgt. Zo vond ik vroegah Fugazi eerst “wel ok”, maar na hun spetterende liveshow vielen alle kwartjes en groeide ze uit tot een grote favoriet.

      • Wat is het ‘Amsterdam’-effect? Hetzelfde als de ‘Kuip’-vrees voor voetballers?

      • Alleen in vakkie X…
        Is dat het dus: die bands die zich tegoed doen aan het groene kruid des koffiewinkels?

      • Dat gebeurt heel vaak. Ook behoorlijk irritant als je ze interviewt en je krijgt weer te horen hoe goed Amsterdam toch altijd is met al die coffeeshops (alsof ze nergens anders voorkomen….)…you live in a great country máááán; ja en dan weet ik dat het weer een zinloos interview wordt.

      • O zeker, en een heerlijke trappist laat ik ook niet staan en onze smaken betreffende de single malt whiskey hebben we hier al eens gedeeld🙂

    • Ik vind het dus precies andersom, ik vind mono en mogwai tegenvallen ten opzichte van explosions. Kwa sound vind ik red Sparrowes een van de beste postrock bands (heerlijk met die steele gitaar), maar explosions is en daarin ben ik het met kees volledig eens inderdaad wat lichter en luchtiger en dat vind ik ook wel heel fijn.

      • Hé Theiz, back in Holland of schrijf je dit nog vanuit het thuisland van EITS? Mogwai en Mono vind ik trouwens ook erg fijn hoor!

    • Mooi APK, Kees. Mijn kennismaking met de term postrock was bij Sigur Rós. Al heb ik het gevoel dat hun muziek minder postrock is dan ik eerst dacht.
      Afgelopen zaterdag heb ik voor een tientje bij Concerto ‘Lift Your Skinny Fists Like Antennas to Heaven’ van Godspeed You! Black Emperor gekocht (tweedehands, maar in een perfecte staat). Hoewel ik al best wat postrock geluisterd heb, is dit denk ik het eerste postrockalbum dat ik in huis heb (tenzij je Sigur Rós toch meerekent). Heel indrukwekkend, maar ook zwaar. Ik moet nog wat goede momenten kiezen voor goede luisterbeurten.🙂
      Deze van Explosions in the Sky ga ik ook nog proberen. Je beschrijvingen hebben het weer aantrekkelijk gemaakt. Ik merk dat er ook mensen zijn die een voorkeur hebben voor Mogwai. Ben benieuwd naar wat mij het meest trekt.

      • Godspeed is ook erg fraai. Mooie aankoop, Daan.
        Mogwai – vooral hun vroege werk – is wel heftiger dan EITS… Maar ontdek het zelf maar.

  3. Take Care is op te vatten als een herstelbeweging. Geen wonderwerk maar wel een goede plaat. Kennen jullie de Friday Night Lights compilatie ook?

    • Nou David, heb je toch nog een goede keuze gedaan. Althans, de zegen van Wim heb je en die is best veel waard (meer dan een pan linzensoep…).
      Friday Night Lights, is dat die soundtrack? Alleen van horen zeggen, en dan nog eens vanuit de verte…

    • Ja die ken ik, maar vond ik toch zonder film wat karig; niet slecht ofzo. Maar qua filmsoundtracks van post-rockers, doe mij dan maar Zidane van Mogwai of nog beter The Fountain van Clint Mansell met Mogwai & Kronos Quartet als uitvoerenden.

      Van EITS heb ik ook nog een deel uit de zogeheten Travels In Constants serie, die wel fraai is.

      BY THE WAY:
      Die serie is het blok aan het been van Temporary Residence en fans van het label. Ik heb ruim 12 jaar geleden me daarop ingetekend. Er zouden twee jaar lang 12 (dus 24 in totaal) delen verschijnen met exclusieve mcd’s. In 2007 zijn met moeite deel 22 en 23 verschenen. Labelbaas Jeremy heeft zich vertild en probeert met smoesjes hier onderuit te komen. Maar Low, EITS, Bonny Prince Billy en vele anderen hebben hier best mooi werk afgeleverd…

      • Mmm, ‘Zidane’ vind ik eerlijk gezegd niet tot het betere werk van Mogwai behoren: het is me wat al te vlak. Maar ja, een hele film lang wordt er op Zidane ingezoomd: een geweldige voetballer, maar geen groots acteur…😉 In die zin is de muziek wel weer passend…😉

      • Je trekt bijzondere conclusies uit sommige stukken Kees🙂
        Ik zeg toch nergens dat dit tot het betere werk van Mogwai behoort? Het gaat me er meer om als ik dan toch een soundtrack van post-rockers moet uitkiezen ik liever Zidane hoor dan Friday Night Lights…of dus nog beter The Fountain

      • Ik trek ook geen conclusies, ik geef mijn bespiegeling over ‘Zidane’ binnen het oeuvre van Mogwai…
        Jouw punt is helder. En die ‘Fontein’ heb je nu al zo regelmatig genoemd en ook wel eens laten horen in één van onze fameuze ‘draden’ hier, dat ik hem zeker niet zal laten liggen als hij eens ergens in de aanbiedingsbakken ligt…

    • Kijk, en dat weet dan onze filmkenner weer…😉 Ging die niet vooral over American Football?

  4. Klopt. Eén van de betere films in het genre. Any Given Sunday met Al Pacino mag er ook zijn.

  5. Grappig trouwens dat deze topic zich verplaatst naar sportfilms en soundtracks.
    Ik had nog zo gehoopt op een zijpaadje over de schoonheid van de pyrotechniek…😉

  6. een mooie APK Kees, en een prachtige plaat van een goede band. ik had dit album nog niet in originele staat in huis, heb hem meteen maar even via amazon uk besteld voor <6 eurie (incl. verzenden). daar laten we hem niet voor verstoffen in dat pakhuis van zoverstocks…

      • Ach voor de hoes hoef je het ook niet te doen. Die wordt op elpee-formaat nóg lelijker…😦

      • volgens mij hebben ze er dan een landschapsplaatje overheen geplakt met een boom enzo. ach, smaken verschillen…

      • Dat is de achterkant. Die wordt vaak voorop gedaan om het wat minder saai te laten zijn. De binnenkant kent een omgehouwen boom en wat blaadjes en vogeltjes. Ook heel spannend…
        Ach, zoals hierboven al gezegd: al zat de cd in een blanco kartonnetje; het is klank- en beeldrijk genoeg!!

Reacties zijn gesloten.