Recensie: Pink Floyd – The Wall (Experience Edition)

De wereld van de (pop)muziek blijft voor mij een onuitputtelijke schatkamer. Neem Pink Floyd. Ik leerde de schoonheid en grootsheid van deze band op latere leeftijd kennen. Zo schafte ik pas een jaar of vijf geleden bijna de volledige discografie aan. Daar zat toen niet The Wall bij. Daar waren een paar redenen voor. Ten eerste hield ik in eerste instantie vooral van de vroege (psychedelische) Pink Floyd. Toen ik daarna juist de middenperiode van Pink Floyd begon te waarderen, vond ik The Wall teveel de eigenschappen van een rockopera vertonen (ik houd nu eenmaal niet van opera). De laatste reden om The Wall telkens te laten liggen, was een louter economische: het album bleef onverminderd duur. Dat laatste argument werd mij vorige week uit handen genomen. Bij een bekende mediaketen lag het voor niet al te veel in de schappen. Bovendien betrof het de zgn. Experience Edition: oftewel een volledig geremasterde versie met een extra cd aan demo’s. De keuze was snel gemaakt: Hebbes! En voor het eerst in mijn leven dompelde ik mij onder in dit album. Om bij deze metafoor te blijven: het water van dit bad is zo helder als wat. Het geremasterde totaalgeluid is kraakhelder. Natuurlijk hoor je dat het een plaat is uit 1979, maar het lijkt alsof de band in je huiskamer staat te spelen: nabij, warm én bombastisch. Ja, dat laatste is ook zeker waar. We hebben het hier immers over één van de klassiekers uit de symfonische rock.

De aanleiding voor dit album ontstond tijdens een Pink Floyd concert in Montreal in 1977. Het publiek was daarbij zo irritant, dat zanger en bassist Roger Waters – die in het geheel niet hield van spelen in grote stadions – uit frustratie een concertbezoeker in het gezicht spuugde. Geschokt door zijn eigen gedrag sprak Waters later met de Canadese producer Bob Ezrin. Waters zei dat hij soms een muur tussen band en publiek zou willen optrekken. Ezrin’s reactie: ‘Waarom doe je dat dan niet?’ En zo geschiedde (waarbij Ezrin o.a. de productie deed)…
The Wall ontstond thematisch vooral in het brein van Roger Waters. Hij maakte een conceptalbum dat sterk autobiografisch is. De hoofdpersoon Pink lijkt in veel op Waters zelf. Het gaat op het dubbelalbum over de kindertijd, waarin er al snel geen vader is (Waters’ vader raakte vermist in de Tweede Wereldoorlog en keerde nooit meer terug). De schooltijd wordt gekenmerkt door totalitaire leraren, die het leven van Pink/Waters tot een hel maken. Vervolgens ontdekt de adolescent de liefde, maar die maakt hem ook niet gelukkig: relaties lopen op de klippen. De muziek waarin hij zijn uitvlucht zoekt, zorgt juist voor ruzies en onbegrip tussen de bandleden. De genuttigde drugs leiden tot hallucinaties waarin Pink de band begint te ervaren als een fascistisch regime. Uiteindelijk metselt hij steeds meer stenen om zich heen tot een ondoordringbare muur. In een denkbeeldige rechtszaak wordt de muur afgebroken en is hij vrij. Alhoewel: het zelfde liedje kan weer beginnen. Letterlijk zelfs, omdat eind en begin van de plaat identiek zijn qua klank. Nee, vrolijk is de thematiek van The Wall niet. We hebben het over de eindjaren ’70: de tijd dat het doemdenken begon, de koude oorlog was nog niet voorbij, er heerste grote werkeloosheid en binnen de band Pink Floyd was de spanning om te snijden. Drummer Nick Mason werd zelfs door Waters uit de band gezet! Dit alles maakte The Wall tot een duister en grimmig album met een sterk existentialistische sfeer.
M.i. is het ook echt een album en geen verzameling liedjes. Muzikale thema’s keren terug, liedjes vallen uiteen in verschillende delen en felle dialogen leiden nummers in en uit. Dat laatste vind ik het minst sterke aan het album. Het wordt me dan te theatraal en te operatesk. Maar tegelijk is deze rockopera wel een totaalbeleving, die je moet ondergaan.

Daarbij is er veel te genieten. Dat begint met de majestueuze progrockklanken van In The Flesh? en de prachtige tekst van The Thin Ice. En wat een gevoel legt gitarist David Gilmour in zijn riffs bij Another Brick In The Wall, Part 1! Het aangrijpende relaas over een ontbrekende vader kan juist daardoor zo binnenkomen. Als een vader ontbreekt, wordt de moeder dubbel belangrijk. Hoe juist moederliefde beklemmend en zelfs verstikkend kan zijn, wordt duidelijk op een ander klassenummer: Mother. Oedipus is niet ver… Hey You is van een even grote schoonheid: muzikaal en tekstueel. Maar het allermooiste nummer blijft toch Comfortably Numb. Misschien is het wel het allermooiste Pink Floyd-nummer ooit. Alles klopt hier: de melodie, de stemmen van Waters en Gilmour, de tekst én die ongelooflijk mooie gitaarsolo. Niet voor niets sloot het eenmalig verbonden Pink Floyd in 2005 hun concert op Wembly hier mee af!

The Wall zelf sluit af met het nummer Outside The Wall. Zoals gezegd zijn de eindklanken exact hetzelfde als de beginklanken van het eerste nummer. De circel is rond. Tegelijk voel je ook: zo is de condition humaine: opgesloten in zichzelf, cirkelend om zijn eigen as, oplopend tegen muren. Is er iets nieuws onder de zon? Behalve deze existentiële kant, kent The Wall ook een maatschappijkritische spits. Ook deze is relevant. Want de thematiek van (on)passend onderwijs, de gruwelijkheden van de oorlog en interraciale (mis)communicatie – om maar eens een paar thema’s van The Wall te noemen – is toch hoogst actueel?!

De Experience Edition bevat een extra cd met demo’s. De veelzeggende titel van deze derde cd luidt Work In Progress. Die titel dekt perfect de lading. Je hoort de band zoeken naar een verdere uitbouwing van de liedjes. Maar je hoort ook hoe krachtig de liedjes in beginsel al zijn. Deze demo’s bieden een fascinerend inkijkje in de ontwikkeling van wat uiteindelijk het meest verkochte dubbelalbum allertijden zou worden. In 2012 ontdekte ik de rijkdom van deze plaat dan ook eindelijk. Maar beter laat dan nooit…

Advertenties

27 gedachtes over “Recensie: Pink Floyd – The Wall (Experience Edition)

  1. Belangrijk album Kees, blij dat je hem nu ook in je bezit hebt 😉
    de bijbehorende film is trouwens ook een must-see, zit die er ook bij op dvd of niet?

    • Die film zit er niet bij. Ik ken hem eerlijk gezegd alleen uit de clipjes en andere fragmenten. Ik zal hem nog wel eens op de kop tikken.
      Het artwork van Gerald Scarfe is natuurlijk ook prachtig: de leraar aan touwtjes, de parende bloemen én vooral die marcherende hamers. Het komt allemaal samen in de clip van Another Brick In The Wall pt 2:

  2. een fenomenale plaat. Hij gaat bij mij al een tijdje mee. Ik heb ook de live versie van Roger Waters in Berlijn, toen de muur gevallen was. Dat is ook een aanrader.

    • Die uitvoering van The Wall in 1990 in Berlijn kan ik mij ook nog herinneren. Ik was er niet bij hoor – stel je voor! – maar ik heb het wel op televisie gekeken. Op de avond dat het uitgezonden werd, kon ik niet. Familie nam het op op video. Bij hen thuis heb ik het gekeken. Terugfietsend naar huis brak er een enorme regen- en onweersbui los, van apocalypische omvang. Ik zal het nooit vergeten: de natuur zorgde ook nog voor spektakel!
      Roger Waters toert al jaren rond met – volgens ingewijden – een prachtige uitvoering van The Wall, inclusief vuurwerk, overvliegende gevechtsvliegtuigen en natuurlijk de onvermijdelijk instortende muur. Ik zou dat best wel eens willen meemaken. Aan de andere kant: The Wall hoort bij Pink Floyd. Maar het omgekeerde geldt ook: Pink Floyd zonder Waters is ook een mammoet zonder slagtanden geworden.

      • The Final Cut is het laatste album met Roger Waters en nog steeds één van de allerbeste van de band, naast het onovertroffen Umma Gumma. Maar het album erna A momentary lapse of reason is ook van grote schoonheid; daar is de mammoet z’n slagtanden nog niet kwijt hoor….wat een heerlijke gitaarsolo’s staan daarop!

        En de Wall, sja wat kan ik zeggen…subliem album met veel klassiekers…

      • ‘The Final Cut’ is zeker een fijn album. Het allermooiste album van Pink Floyd blijf ik toch ‘Meddle’ vinden. Alleen al dat nummer ‘Echoes’: 23 minuten lang gekte en schoonheid in een. En ‘Fearless’, ook zo’n mooi nummer met die voetbalsupporters aan het eind die ‘You’ll never walk alone’ zingen.
        Ik vind Waters toch wel onmisbaar, juist in de combinatie met Gilmour. Dat hoekige en scherpe (muzikaal en tekstueel) verbonden met het lyrische en harmonieuze. Natuurlijk ook prachtig aanwezig op andere klassiekers als ‘Dark Side of the Moon’ en ‘Wish You Were Here’ (het eerbetoon aan Syd Barret).

      • O ja, ‘Umma Gumma’ staat nog altijd op mijn verlanglijstje: ook weer om die economische redenen. We draaiden het ooit wel in een verduisterd studentenhuis om eerstejaars te ontgroenen. We joegen die theologische feuten hiermee de stuipen op het lijf!

      • Inderdaad, en dat nummer heb ik dan ook weer op ‘Relics’. Die ijzingwekkende gil. De versie van Live at Pompeii is ook fraai. Komt-ie (voor alle nieuwsgierigen):

    • Ik heb het al eerder betoogd: offtopiccen hoort bij de huisstijl van Mousique! En zo’n offtopic is bij mij inderdaad helemaal in de roos! Bij ene Wim B. ook, vermoed ik (die trouwens ook een liefhebber is van Pink Floyd, maar dit terzijde). Ik had van Wilrik van Oostende al de mededeling gekregen dat The 77’s ‘Sticks and Stones’ integraal gaan uitvoeren op een (helaas alleen Amerikaanse) tour. Dit album was mijn kennismaking met The 77’s en in datzelfde jaar zag ik ze vlammen op Springrock.
      Mooi artikel trouwens, waarbij – hoe slordig! – de eerste albums niet genoemd worden: ‘Ping Pong Over The Abyss’ (wat een titel!) en ‘All Fall Down’ vergeten worden. Dat tweede album is ook van grote schoonheid én diepte.

  3. Ja, dat viel me ook al op. Maar verder goed artikel idd. Zonde dat die band zo in de vergetelheid is geraakt.

  4. Ik zeg: APK!! Ik zeg: Wim, jij als grootste kenner, laat die beker niet aan je voorbij gaan!

  5. Leest Wim de comments hier nog wel? Ik heb al ff nix meer van hem vernomen…

  6. Ja, ik lees alles. Maar (zie Otis Taylor) heel druk… Maandag tentamen… Nog een linkje: Washington Phillips’ Denomination Blues is gecoverd op het eerste 77’s album.

    Wat ik allemaal met jullie wil delen? John Talabot, Grimes, Pallbearer, Prong, Inverloch, Pinch & Shackleton, Wooden Shjips (12″), Martyn Joseph (geïnterviewed voor Crossroads, radioprogramma van Jos van den Boom en Bert van Kessel), White Hills, Pop. 1180, It Bites, Current 93, Muslimgauze en nog zo wat meer…

    Enne, vergeet de solo-albums van Mike Roe niet (vooral de eerste twee)?!

    • Haha, ken ik mijn pappenheimers, of niet?!

      Je mag het dan druk hebben met je tentamen, blijkbaar maak je Churchill korte nachten, om dit allemaal te luisteren. Man man, ik word bijna verlamd door zo’n berg muziek. Zelf ben ik trouwens naast Mastodon’s nieuwste een duik aan het nemen in Opeth: de middenperiode zullen we maar zeggen. Mijn favoriete webwinkel deed er een aantal in de aanbieding en ik ben behoorlijk verslingerd geraakt in deze geweldige Zweedse mix van metal en prog (met jouw favoriete Steve Wilson vaak aan de knoppen en de toetsen). Niet voor niets noem ik het hier bij Pink Floyd 😉

      • Kees, dat van Opeth doet me deugd. Heb je Blackwater Park ook? Ik worstel nu al maanden met het nieuwe album, Heritage. Soms vind ik het ronduit slap (was het maar Herrietage geheten) en dan weer ben ik ineens geraakt door een prachtig stukje. Niet zelden de gitaar en/of de toetsen. The Roundhouse Tapes (live) is ook zeer fraai trouwens.

      • ‘Blackwater Park’ komt er aan evenals ‘Damnation’ en ‘Watershed.’
        Ik werd van mijn sokken geblazen door ‘Deliverance’. Ik ken toch weinig metalheads die zo hartgrondig kunnen grunten én fraai kunnen zingen als die hoofdman van Opeth. Soms lijkt het ook een beetje op Tool trouwens. Maar dan minder sinister qua thematiek zeg maar. Dat vind ik ook niet zo erg, eerlijk gezegd.

  7. Kees, Tool sinister? Ken je Wings For Marie (part 1) en 10.000 Days (Wings, part 2)? Zijn moeder leefde ongeveer 10.000 days. Het is Maynard James Keenans eigen “Jabokje’. Ik denk dat je voor de bijl zult gaan…

    Daylight dims leaving cold fluorescents.
    Difficult to see you in this light.
    Please forgive this bold suggestion, but
    Should you see your Maker’s face tonight,
    Look Him in the eye, look Him in the eye, and tell Him:
    “I never lived a lie, never took a life, but surely saved one.
    Hallelujah, it’s time for you to bring me home.”

    • Zeker Wim. Ik heb de plaat. Prachtig nummer.
      Maar dat gekoketteer in andere nummers met het al te duistere, vind ik echt minder. Hoe geweldig muzikaal ik die band ook vind: die riffs, die bas, die stem!

  8. @Wim: ja Ruthie Foster is goed te doen! mooie samenwerking met Blind Boys of Alabama!

    • Ah, dat klinkt op z’n minst interessant! Wordt dat nog een bespreking door onze ‘Witte Neger’?

  9. Ha, Opeth! Mijn goede vriend Bram probeert mij hier ook al jaren aan te helpen. De muziekavonden op onze school kenden een zeer mooie afwisseling als hij met een paar anderen een nummer van hen speelde. Toch blijf ik geschreeuw moeilijk trekken, hoe indrukwekkend het ook klinkt.
    Nog even ontopic: mooi stuk weer Kees. Interessant, die achtergrondinfo. Mijn kennis over Pink Floyd is zeer beperkt, maar wat ik van ze gehoord heb, maakte veel indruk.

    • @ Daan, ik heb ook even nodig gehad om aan de grunt als stemvorm te wennen, maar nu vind ik het – op z’n tijd (en ik zit weer even in een metalfase!) – toch wel erg fijn, zeker als het zoals bij Opeth afgewisseld wordt met prachtige zang en heel veel variatie in muziek.
      Pink Floyd zou wel eens beter kunnen vallen. Die docu van vanavond kan daar zeker bij helpen, want dan hebben we het over hun allerbekendste album, dat ook heel mooi is. ‘Wish You Were Here’ is ook schitterend, naast ‘Meddle’ natuurlijk. Maar dat had ik al gezegd. Ach, ik maakte ooit ook een inhaalslag… 😉

Reacties zijn gesloten.