Passio – Liedjes voor de Lijdenstijd

Afgelopen woensdag was het Aswoensdag. Daarmee ging de Veertigdagentijd in, oftewel de Lijdenstijd. Het is de tijd voor Pasen, waarin het lijden van Christus én het lijden van nu centraal staat. Vanouds is dit ook een tijd van versobering en verstilling, van boete en inkeer. Voor deze tijd is heel veel muziek gemaakt. Denk maar aan de Lamentationes, de Passionen en de Hymnen. Zelf graaf ik in de popmuziek en ga op zoek naar liedjes die aansluiten bij deze tijd en dit gevoel. Ik ben benieuwd naar die van jullie…

1. Elvis Perkins – Ash Wednesday

In één van de comments kwam hij deze week al voorbij, maar ik begin er graag mijn muzikale ‘draad’ mee. Niet alleen omdat het nummer letterlijk naar Aswoensdag verwijst, maar ook omdat het zo’n mooie verbinding legt tussen de klassieke Aswoensdag en Perkins’ persoonlijke relaas. De woensdag na dinsdag 11 september 2001 dwarrelden namelijk de as en het stof van de verwoeste Twin Towers naar beneden. In één van die torens had zich een vliegtuig geboord, waar Elvis Perkins’ eigen moeder in zat. Zo werd deze Aswoensdag er één om nooit te vergeten. Maar hoor hoe troostvol de strijkers klinken vanaf minuut 4…

2. Welcome Wagon – He never said a mumblin’ word

Vito Aiuto is een voorganger uit New York. Samen met zijn vrouw Monica vormt hij The Welcome Wagon. Hun gelijknamige album staat bol van swingende gospel en prachtige covers. Hier zingen ze een huiveringwekkende traditional, over Jezus’ zwijgzaamheid tijdens zijn grote lijden, naar grote hoogte. Dit alles onder de bezielende leiding en productie van Sufjan Stevens.

3. Spiritualized – Lord can You hear me?

Jezus zwéég niet alleen tijdens zijn lijden. Hij sprak ook. Regelmatig klampte hij zich daarin vast aan de woorden van de Psalmen, waarin in volstrekte eerlijkheid de klachten tegenover God geuit worden. Spiritualized sluit hierbij aan met dit aangrijpende liedje, dat zo’n vergelijkbaar gebed is. Deze band van Jason Pierce, heeft altijd een voorliefde gehad voor psychedelica én gospel. In dit nummer komt dat prachtig samen.

4. Retribution Gospel Choir – Breaker

Zoals gezegd is de Veertigdagentijd ook een tijd van inkeer en boete. Dan zijn we bij deze band met deze veelzeggende naam natuurlijk aan het goede adres! Breaker is oorspronkelijk een nummer van Low, de eerste band van Alan Sparhawk. Maar in zijn stevige nevenproject van RGC zet hij dit liedje om van een stuiterend electronummer naar een vurige rocker.

5. Bifrost Artists – Kyrie

Op de compilatie Come O Spirit! is een keur aan Amerikaanse artiesten in de weer om Hymns en Spirituals naar hun hand te zetten. Hier zijn dat Shara Worden (My Brightest Diamand), Sarah Fullen en Megan Roderick. Ze zingen een prachtig kyrie, het gebed om ontferming, dat vanouds een belangrijke plek heeft in de mis, zeker ook in de tijd voor Pasen.

6. The Good Players – David’s Lamentation

Een lamentatie is een klaaglied. Tallozen zijn er geschreven, juist ook voor de tijd voor Pasen. Hier betreft het het klaaglied dat David schreef voor zijn zoon Absalom, toen deze zo jammerlijk om het leven was gekomen. Oorspronkelijk staat dit lied in de Sacred Harp Bundel, een verzameling stokoude liederen, die met name in het diepe Zuiden van Amerika gezongen worden. Dat gebeurt daar  in een vierkant door ongeoefende zangers: keihard en recht uit het hart. Jaren geleden kwam de prachtige docu Awake my Soul uit over het zingen van Sacred Harp. Hierbij hoorde ook een soundtrack. Op de eerste cd daarvan vinden we de oorspronkelijke liederen. Op de tweede de vertolking door hedendaagse artiesten. Zo zingen de mij onbekende The Good Players hier David’s Lamentation. Let op de flarden originele Sacred Harp tussendoor… Het vertolkt voor mij het ultieme ‘lijdenstijd-gevoel’.

7.  Depeche Mode – Suffer well

Depeche Mode zingt graag over de donkere zijden van het bestaan. Vaak flirten ze daar ook mee. Toch is het regelmatig ook met een bijna religieuze ernst. Dit liedje past voor mij dan ook goed bij het passiegebeuren. Is het niet niet een moderne variant op Daer moet veel strijdts gestreden sijn, Veel kruys en leeds geleden sijn…? 

8. Prince – The Cross

Het verband tussen Jezus’ lijden en het lijden vandaag de dag wordt op aangrijpende wijze gelegd in dit liedje van Prince. Misschien wel de allermooiste song die hij ooit schreef. Het staat op zijn meesterwerk Sign O’ the times.

9. Nick Cave – Mercy Seat

Over actualisering gesproken. Cave zingt hier over een gevangene in de dodencel die in zijn kop soep Jezus’ gelaat ziet en hoopt op zijn uiteindelijke genade. Het is later door Johnny Cash overtuigend gecoverd op zijn befaamde American Recordings. De ‘genadestoel‘ is trouwens al een zeer oud iconografisch gegeven uit de schilderkunst, waarbij God de Vader op de troon zijn gekruisigde Zoon aanbiedt als offer voor onze schuld.

10. The Kronos Quartet – Dark was the Night

Drie uur dikke duisternis viel er over Golgotha, de executieplaats waar Jezus gekruisigd werd. Hij voelde zich daarin door God verlaten. Een aangrijpende vertolking van de duisternis biedt Blind Willie Johnson in zijn Dark was the Night, Cold was the Ground. In deze instrumentale blues – althans Johnson neuriet alleen wat mee met zijn gitaar – valt de duisternis dik over je heen. Op de prachtige compilatie Dark was the Night vertolkte het beroemde Kronos Quartet dit alles door een viertal strijkers. Ook dat doet de nekharen recht overeind staan…

11. Believer – Shut out the Sun

We blijven nog even bij de duisternis. Als één muziekstijl dat ook kan verklanken, dan is het wel de metal. De ‘white-metal’ van Believer weet genoeg duisternis op te roepen om daarin toch de volgende hoopvolle tekst te laten landen: Shut out the sun/Embrace your pain/And leave your fears with me. Let op de vele tempo- én sfeerwisselingen…

12. Johnny Cash – Redemption

Dit liedje mag ooit bij mijn begrafenis gespeeld worden, omdat het voor mij de essentie van Goede Vrijdag én van heel mijn leven weergeeft. Het komt van American Recordings nr. 1, nog steeds het onbetwistbare hoogtepunt in die toch al fantastische reeks van de late Cash.

30 gedachtes over “Passio – Liedjes voor de Lijdenstijd

  1. Zeer mooi overzicht Kees. Dat lied van Perkins heeft me aangenaam verrast. Gorecki vind ik ook wel toepasselijk voor deze periode:

    Ach, dan maar meteen Pärt erbij:

  2. Terug naar de popmuziek en wel naar Elvis Perkins (omdat jij dat zo mooi vond). Hij heeft op hetzelfde album ook nog een liedje, getiteld ‘Good Friday’, een prachtige pianoballad:

    • Sorry, ik heb in mijn slordigheid over het hoofd gezien dat je nadrukkelijk naar popliedjes zocht.
      Oké…. wat dacht je van deze:

      “When will I suffer for the sake of heaven”

      • Epic, Daan! Van een Psalmisch gehalte, deze song! Sowieso blijft dat eerste album van 16 HP, samen met de derde mijn favoriet!

  3. Mooi thema. Fraaie songs ook.

    Ik dacht aan de volgende (en ik moet erbij zeggen dat ik geen religieus man ben, wel een geinteresseerd man):

    ik had graag Elton John’s If There’s A God In Heaven geplaatst, maar die kan ik niet vinden. Gorecki en Pärt zijn ook een schot in de roos, maar reeds geplaats.


    (gaat ook over 40 dagen…)

    • Mooie nummers JW, bij Faultline – waar Chris Martin heerlijk zingt, het moet gezegd!; maar hier heeft hij natuurlijk ook een heerlijk bedje van Faultline – moest ik denken aan Maria. Een soort moderne Stabat Mater zeg maar. En The Residents is ook prachtig! Die Michael Cashmore (met Anthony neem ik aan?) vind ik tekstueel wel heel zweverig… Kun jij me de tekst uitleggen? 🙂

  4. Goed bezig Jan Willem. Wat kun je nog zeggen na het luisteren van ‘Weight of Water’? Door merg en been.

    • Weight Of Water is inderdaad een song die ook bij mij door merg en been gaat. Ik denk dat ik het ook het mooiste nummer van Low vind. De live uitvoering in de doorgaans lawaaige bovenzaal van Paradiso zal ik ook nooit meer vergeten. Het was werkelijk muisstil, zelfs bij de bar stonden ze aan de grond genageld te luisteren naar de verstilde, wonderschone uitvoering…

      • Ach, Secret Name is sowieso een wonderschoon album. In het kader van Passie én Pasen is deze daarvan natuurlijk ook helemaal goed:

  5. Darkness, darkness, long and lonesome,
    As the day brings the pain.
    I have found the edge of stillness,
    I live in the depth of fear.
    Darkness, darkness, be my blanket,
    Cover me with endless night,
    Take away the pain that flows away,
    Fill the emptiness with bright,

    • Heerlijk ruig nummer – waarom zou je het lijden immers verfraaien? – dat recht het hart in gaat, van good old Undercover!

  6. Oh It’s gonna rain (It’s gonna rain) on the world today
    Forty days and forty nights (It’s gonna rain)
    Forty days and forty nights (It’s gonna rain)
    Hallelu, it’s alright (It’s gonna rain)
    Everybody’s sleepin’ tight (It’s gonna rain)
    Oh, it’s alright, it’s alright, it’s alright, it’s gonna rain tonight.

    • Ah, The Violent Femmes: FIJN!!
      Met een verwijzing naar de Zondvloed. Veertig is natuurlijk ook een Bijbels getal dat telkens terugkeert…

    • Prachtig, Daniel! Zo is ze geloof ik wel het best, in zo’n pianoballad! En op de begrafenis van John Stott, die een klassiek werk over het Kruis schreef, dat ik nu opnieuw aan het lezen ben. Dit kan geen toeval zijn, maar providentia!!

  7. I can hear nothing but the howling
    Nothing but the wind
    And it is covering up the tracks where I have been
    I will say nothing but a whisper
    Paralyzed of voice
    Haunted by nothing but the ghost of Paradise lost

  8. Gisteren in de auto luisterden we naar die prachtige compilatie ‘Dark was the Night’. Daarop staat een geweldige (tien minuten durende) cover van ‘You are the Blood’ (Castanets) door Sufjan Stevens. Met daarin de volgende tekstregels:

    You are the blood flowing through my fingers
    All through the soil and up in those trees
    You are electricity and you’re light
    You are sound itself and you are flight

    Met daarbij de muziek die gaat van weirde electronica naar symfonische bombast en van ingetogen singer songwriter naar stuiterende gekte en van klassiek pianospel naar een gedragen einde. Ik moest daarbij denken aan de Kruiswegstatie. Misschien vergezocht, maar het is niet anders…

Reacties zijn gesloten.