Concertverslag: Kees de jongen, de rockopera

Een theatervoorstelling is niet iets, waarover vaak op Mousique te lezen valt. Maar voor De Kift maken we natuurlijk graag een uitzondering. Deze Zaanse band heeft samen met Frank Groothof en Kiki Heessels een heerlijke muziektheatervoorstelling gemaakt met als titel Kees de jongen. Ze noemen deze voorstelling met veel ironie een rockopera. Denk hierbij niet aan zoiets als Tommy van The Who, maar meer aan Orkater en vooral aan De Kift zelf. Samen met mijn vrouw zag ik deze voorstelling op een vrijdagavond in de intieme schouwburg van Leiden.

Het programmaboekje was al echt ‘Kiftiaans’: een ouderwets groen schriftje, met in schuin schoonschrift de naam van Kees Bakels op de voorkant. Kees Bakels is de hoofdpersoon van de roman Kees de jongen van Theo Thijssen, die als leidraad dient voor de rockopera. Deze roman is voor mij één van de allermooiste boeken uit de Nederlandse literatuur. Het is het verhaal van een jongen uit de hoogste klas van de lagere school. Zijn ouders hebben een schoenenwinkel, maar die loopt niet goed. Vader is ernstig ziek. Kees moet daarom meehelpen in en rond de zaak. Gelukkig heeft hij zijn fantasie. Daardoor wordt iedere bezorging een groot avontuur. In zijn hoofd beleeft hij vele verhalen, waarin hij de hoofdpersoon is, die ‘vreemde jongen met dat stille verdriet’, maar ook de jongen die menig situatie weet op te lossen. Daarom is het boek niet alleen een geweldige tekening van het arbeidersmillieu uit het begin van de vorige eeuw, maar vooral ook een ode aan de fantasie en de weerbaarheid van een kind.
Kees wordt in de voorstelling met verve vertolkt door Frank Groothof. Groothof is een geschoolde zanger en een uitmuntend acteur. Hij maakte al heel veel jeugdmuziektheater, vaak ook rond klassieke opera’s. Daarnaast kennen we hem natuurlijk vooral van Sesamstraat. Zal dat de reden zijn geweest, dat de zaal voor bijna een derde met kinderen gevuld was? Ze zullen vast niet geweten hebben, wie en wat De Kift is. Althans, bij mijn weten is deze band niet zo populair bij het allerjongste volk. Bovendien gaat de roman van Thijssen wel over een 12-jarige jongen, maar is het toch meer een boek voor volwassenen… Toch waren de kinderen muisstil, wat heel veel zegt over de kracht en de toegankelijkheid van de voorstelling.

Hier moet ook nog Kiki Heessels genoemd worden. Deze actrice/caberetière speelt verschillende rollen: de moeder van Kees, maar ook (klasgenootje en uiteindelijk vriendinnetje) Rosa Overbeek, alsmede een tante en een winkelbediende. Wat een talent! Samen met Frank Groothof vormt zij natuurlijk de spil van het spel. Maar Ferry Heijne van De Kift voegt zich hier vaak al zingend en spelend bij. Tijdens een eerder concert  was mij al zijn gezonde theatraliteit opgevallen, maar nu komt dat ook zeer goed uit de verf. Bovendien lijkt het wel alsof Heijne steeds beter gaat zingen. Vaak in een tweede stem voegt zijn stem zich soepeltjes bij die van Groothof.

De teksten en het script van Kees de jongen zijn geschreven door Harry Geelen. De muziek is gecomponeerd door De Kift. Omdat Kees de jongen zich in Amsterdam afspeelt  – en wel in en rond volkswijk de Jordaan – hebben ze vaak gekozen voor het genre van het levenslied. Maar De Kift zou De Kift niet zijn, als zij daarin genoeg tegendraadsheid zouden verweven. En dat hebben ze gedaan. Zo is het drumstel van Wim ter Weele uit kartonnen dozen opgebouwd. Dat geeft niet alleen een fraai beeld op het toneel, maar klinkt ook heel bijzonder. Voeg daarbij de onafscheidelijke blazers van De Kift, de hakgitaren en de droge koortjes en je hebt al genoeg eigenzinnigheid. Daar kwamen nog een traporgel, een klokkenspel, een autoharp en zelfs een achttal glazen bij, waarop gespeeld werd. Bovendien doen de bandleden ook gewoon mee in het stuk middels kleine rollen. Jan Heijne en An v.d. Hoorn, de ouders van de halve Kift-clan, mogen hierbij wel extra genoemd worden: zij spelen met verve de grootouders van Kees. Normaal speelt Jan alleen trompet in De Kift en staat An achter de merchandise, dus hulde voor dit echtpaar! Natuurlijk zijn al die Kift-leden geen geschoolde acteurs. Dat zie en hoor je ook. Het geeft het stuk soms ook iets amateuristisch, maar dat wordt volledig vergoed door de gedrevenheid en het spelplezier.

Iedereen die Kees de jongen gelezen heeft, kan zich de zwembadpas herinneren: de manier van lopen, die Kees uitgevonden heeft. Alle jongens op school doen hem na, want zo kun je je het langst het hardst voortbewegen. Aldus Kees. De Kift heeft dit samen met Geelen vertolkt in een heerlijk lied. Uiteindelijk neigde het zelfs naar een Spaanse flamenco, waarbij iedereen over het podium zwiert. Als Kees’ vader overleden is, en iedereen zich opstelt voor de begrafenisstoet – in het zwart gekleed –  dan zet De Kift een montere marche funèbre in, getiteld Koets, waarbij het behoorlijk ‘dansante’ is.

Na het overlijden van zijn vader, pakt Kees de draad weer op. Hij gaat uiteindelijk vrijwillig van school om te gaan werken. Dat doet hij om zijn moeder bij te staan. In plaats van dat de voorstelling eindigt in een soort triestigheid en een aanklacht tegen sociale misstanden, wordt het juist een loflied op de liefde en de hoop. Kees ontmoet Rosa weer en samen met alle bandleden en acteurs doen ze nog één keer de zwembadpas en zingen ze dat Kees ‘geen gewone jongen is.’ Met dat laatste kan ik het alleen maar eens zijn, temeer omdat Ferry Heijne bij deze tekst mij finaal aankeek, terwijl ik toch ergens hoog op een zijbalkon zat. De ene Kees keek de andere als het ware in de ogen: een magisch moment bij een heerlijke voorstelling!

De Kift samen met Frank Groothof: Kees de jongen, de rockopera in Leidse Schouwburg op 27 januari 2012

21 gedachtes over “Concertverslag: Kees de jongen, de rockopera

    • Dit lijkt mij zéker iets voor jou, Daan. Geweldig geacteerd door Groothof en de muzikale gekte van De Kift lijkt ook op Beu/Bot/Job van Gorkum…

  1. Heel leuk verhaal ken de kift eigenlijk alleen van naam. Klinkt wederom als iets heel leuks. Er valt nog zoveel te ontdekken… leuk leuk leuk

    • Het was zeker een geweldige avond. Ik houd sowieso van het theater: de teksten, het spel, het licht, de hele entourage. En dan ook nog met één van mijn lievelingsbands rond één van mijn lievelingsboeken. Helaas kom ik aan dat theater veel te weinig toe…

  2. Afgelopen vrijdag in Leiden naar Kees de jongen geweest en vond het prachtig theater. Ook het gebouw, maar vooral de voorstelling. Echt goed. Proficiat!!!!

    • Helemaal met je eens Nico. Eigenlijk jammer dat het niet eens uitverkocht was. Dat verdient zo’n voorstelling gewoon!

      • Als ik enthousiast ben, dan ben ik het ook helemaal! 😉 Omgekeerd geldt het trouwens ook…
        Ik had eigenlijk De Kift wel een beetje in jouw brede straat gedacht, maar die inschatting klopt blijkbaar niet. Hoewel, geen fan zijn, betekent natuurlijk nog niet dat je ze niet kunt waarderen. Ik ben toch eigenlijk wel nieuwsgierig naar je bevindingen…

      • De muziek waardeer ik op zich wel. De teksten die zo in het Nederlands zijn, heb ik meer moeite mee. En als het enkel gezongen zou worden, maar de vele gesproken en half gesproken teksten vind ik dan weer storend. De groep hoort gewoon in een theater, zoveel is duidelijk. Maar dat zou ik zelf dan niet op cd hoeven. Ik zou bijvoorbeeld ook geen cd hoeven van Hans Teeuwen, die moet ik zien. Kortom, ik waardeer ze zeker om hun eigenzinnigheid; ze zijn een unicum in ons Kikkerland (en daarbuiten ook wel eigenlijk). Maar dat is het!

      • Helder Jan Willem. Daar kan ik me genoeg bij voorstellen. Zelf vind ik dat Nederlands – zeker in deze vorm, met dat Zaanse accent en vooral die geweldige literaire teksten, vaak bij de Russische Meesters vandaan – geweldig. En ze kunnen trouwens ook heel goed in de concertzaal uit de voeten. Daniël Drost en ik zagen ze trouwens op het dak van een parkeergarage: fenomenaal. Live is De Kift eigenlijk nog beter dan op plaat. Werkelijk een belevenis. Maar ja, ik ben fan… Wat jij met jouw Tjechische hebt, heb ik met De Kift 😉

  3. Live is echt een belevenis. Ik heb tijdens dat legendarische concert de cd Brik gekocht, maar op plaat is het beduidend minder. Wat the Scene over zichzelf zegt, gaat ook voor de Kift op: op plaat zijn we een band, LIVE ZIJN WE DE KIFT!!

    • Het was zeker legendarisch, dat concert: dat dak van die parkeergarage golfde op en neer, zoals de Kuip gisteren… 😉
      Ik ben het trouwens niet met je eens dat hun albums ‘beduidend’ minder zijn. Het is minder intens, maar die platen zitten wel goed in elkaar én (niet onbelangrijk): ze zijn werkelijk subliem uitgegeven. Ook Brik! Althans, dan moet je wel de ltd versions aanschaffen…

  4. In september komen ze ook naar Eindhoven in het Frits Philips Muziekcentrum (prachtlocatie). Ik ga een bezoekje overwegen.:)

  5. Pingback: la liste 42 « mousique.nl

Reacties zijn gesloten.