APK: Into The Music by Van Morrison

van morrison into the musicVan Morrison mag aan het hoofd van de Ierse tafel der popmuziek zitten, werd ergens eerder op dit blog geconstateerd. Wie er aan het andere hoofd mag zitten, daarover ontstond enige discussie, maar de positie van Van The Man is onomstreden. De man heeft inmiddels een legendarisch oevre opgebouwd, waaronder een flink aantal klassiekers. Uitstapjes van hoge kwaliteit naar Keltisch (Irish Heartbeat), skiffle (The Skiffle Sessions), jazz (Tell Me Something), blues (The Healing Game) en country (Pay The Devil) vormen een mooie aanvulling op zijn werk, dat je zou kunnen typeren als ‘Ierse soul’. Maar Van is wel een soulzanger die zijn onsterfelijke liedjes injecteert met folk, jazz, pop, psychedelica, (Celtic) rock en gospel. Bottomline is dat hij gewoon een fantastische singer-songwriter is, die tijdloze liedjes schrijft en daarnaast grote poëtische kwaliteiten in zich herbergt. Het meest typerende handelsmerk van Van Morrison is natuurlijk zijn volstrekt unieke, gepassioneerde stemgeluid, uit duizenden herkenbaar.

Eigenlijk is het oude werk van de meester zijn beste. Albums als Astral Weeks, Moondance, Tupelo Honey, Saint Dominic’s Preview, Veedon Fleece zijn onovertroffen. We praten dan over de late jaren zestig en de vroege jaren zeventig. Astral Weeks wordt algemeen beschouwd als één van de beste albums uit de geschiedenis van de popmuziek. Ter gelegenheid van het veertigjarige jubileum van Astral Weeks heeft Morrison dat album in 2009 nog eens live met een klein orkest op sublieme wijze overgedaan. De andere, hierboven genoemde platen, zijn eveneens stuk voor stuk meesterwerken, ieder met hun eigen accent. Die eerste periode uit Morrisons artistieke leven (1968-1974; als je tenminste zijn tijd daarvoor als leadzanger van de blues & rockband Them niet meerekent) is eigenlijk de meest vruchtbare geweest, kwalitatief gezien. Na Veedon Fleece volgden drie jaren van stilte, waarna een stroom van nieuwe albums op gang kwam, dit keer echter van wisselende kwaliteit. Wisselende kwaliteit is bij Van Morrison echter dikwijls nog steeds beter dan gemiddeld. Wie een introductie wil tot het werk van Van Morrison kope dan ook niet de megaseller The Best of Van Morisson uit 1990 (dat eigenlijk te weinig biedt uit zijn eerste jaren), maar beter de dubbel -of driedubbelcd Still On Top uit 2007.

Mijn APK komt uit 1979. Into The Music vind ik persoonlijk één van de meest briljante albums ooit gemaakt. Hoewel het nooit de status heeft gekregen van die eerdere cd’s, is dit het Van Morrison album waar ik zelf steeds weer naar terugkeer. Je zou het kunnen typeren als een overgangsplaat, een schakel tussen zijn eerste era en zijn latere werk. Maar voor mij staat Into The Music op zich en de plaat doet precies dat wat de titel pretendeert: het voert je mee naar, nee, het zuigt je in een wereld van schoonheid; het dompelt je onder in een landschap van muziek. Het is een ode aan de muziek zelf. Na zijn in artistiek opzicht enigszins teleurstellende –en commerciële flop- Wavelength, was dit voor Morrison een terugkeer naar de muziek van zijn hart. Back into the music. En de vreugde om het weerzien is voelbaar. Misschien is dat wel de beste beschrijving voor dit album: vreugdevol.

Eigenlijk zou je het album in tweeën kunnen delen. Voor de helft bestaat Into The Music uit typische Morrison-hits. Kundige, vrolijke liedjes, met een kop en een staart en niet uit je hoofd te krijgen refreintjes. Meezingers in die zin, waarvan er twee vertegenwoordigd zijn op The Best Of uit 1990 (gelijk ook de enige twee songs van Into The Music op dit album). In deze songs vinden we een Van Morrison die goed in zijn vel zit; hij blaakt van optimisme, zelfvertrouwen en tevredenheid, niet in de laatste plaats te danken aan de liefde in zijn leven en aan zijn kennelijk opnieuw herwonnen of verdiepte geloof in God. Het spat ervan af, hij stroomt over:

Like a full force gale
I was lifted up again
I was lifted up again by the lord

No matter where I roam
I will find my way back home
I will always return to the Lord

Ook in songs als Bright Side Of The Road en Rolling Hills spatten het geluk en vertrouwen er op uitbundige wijze van af.

Maar er zijn ook andere songs. Langer, langzamer, waar minder vat op te krijgen is. Het zijn songs die tot je moeten doordringen, maar dan  onweerstaanbaar zijn; songs waarin je steeds weer iets nieuws ontdekt. Spannende songs, met een minder voor de hand liggende structuur, met een onvoorspelbare opbouw, met sublieme wendingen en subtiele verrassingen en geniale arrangementen. Het zijn bijvoorbeeld de laatste vier nummers die elkaar opvolgen en bijna als één meesterlijk lange compositie in elkaar overvloeien. Hier is het alleen de muziek die telt, waar je je ogen moet sluiten en je mee moet laten voeren naar waar de genezing begint. Genezing door schoonheid, transcedentie, de muziek zelf. Het kwartet begint met een liefde in het paradijs, namelijk Parijs in de meimaand: Angelou. Dat lied eindigt met gefluister, terwijl een engelachtige vrouwenstem invalt :

Sshh… I said yeah, I got a story too
My story, it got no words
And it goes something like this…

En dan beginnen even later de eerste klanken van And The Healing Has Begun, wat mij steevast een gevoel van verrukking bezorgt. Eigenlijk is het een heel pastoraal nummer, maar de troost wordt geschonken door de pure vreugde die hier doorklinkt, als een echo van het paradijs, of als een sprankelende belofte van wat komen gaat in de nabije toekomst. De tekst bezingt een liefde, is eigenlijk onnavolgbaar, maar het lijkt meer te gaan om woorden en flarden van zinnen die gevoelens opwekken, dan om iets anders.

Deze meesterlijke song, het hoogtepunt van het album (en vanaf nu een terugkerend thema in Morrisons werk), wordt opgevolgd door het zinderende It’s All In The Game, een viering van het leven, maar tegelijkertijd een wonderschone soulballad. De afsluiter is You Know What They’re Talking About, waar de verwondering wordt vastgehouden:

Ain’t it a wonderful game?
Ain’t it a wonderful, marvelous game?
Yeah, well there’s no more words to say about love,
I’m goin’
It’s a wonderful game baby
You know what they’re talking about
Meet me down, yeah meet me down
Meet me down by the river baby

En eindigt vragend, hoopvol:

Are you there?
I want you to meet me

In 2008 is het hele album geremastered en opnieuw uitgebracht, met als bonus twee outtakes van de songs Stepping Out Queen en Troubadours. In het laatste lied klinken lang vervlogen eeuwen door en de aloude traditie van de rondreizende troubadours, een gezelschap waarin de dichter Morrison zich wat mijn betreft moeiteloos mag plaatsen. Want ook zijn liedjes zullen de tijden overleven.

De schoonheid van de composities op dit album (gecomponeerd door Van terwijl hij wandelde door het rollende heuvellandschap wandelde van Epwell, Engeland) wordt meestelijk geïnterpreteerd door de geweldige band. Wat een feest moeten deze opnames geweest zijn. Uiteraard zijn op een Morrison album blazers van de partij. Maar opvallend op Into The Music is de prominente plek voor de viool, met name in die langere nummers, onnavolgbaar bespeeld door Toni Marcus. En dan is daar Zakir Hussain die tablas speelt. En Ry Cooder die slidegitaar speelt. En Robin Williamson die penny whistle speelt. En de piano/keyboardpartijen van Mark Jordan. Het is één vloeiend geheel.

Morrison zelf is op zijn best. Zijn stem is een instrument op zich. Hij jubelt en fluistert, kreunt en gromt, hijgt en schreeuwt, zingt als een nachtegaal en blaft als een hond. Onbeschrijflijk eigenlijk. Je moet het gewoon horen. Eén ding is zeker: Van Morrison heeft in zijn kleine teen meer soul dan Beyonce, Adele en Leona Lewis bij elkaar.

Wat mij betreft is dit Van’s meest ondergewaardeerde album. Hoewel, als je de kritieken leest, wordt de brille wel herkend. Het is daarom meer een onontdekt meesterwerk, onbekend bij het grote publiek en ondervertegenwoordigd op zijn best of compilaties. Hoewel deze songs natuurlijk toch het best tot hun recht komen in hun eigen context op dit album zelf.

Al met al is dit album, waar enerzijds de spontaniteit vanaf druipt, maar waar anderzijds meer ingetogen medidatieve momenten de boventoon voeren, en zo goed uitgevoerd, wat mij betreft eigenlijk het antwoord van de popmuziek op Beethovens Ode to Joy. Want dat is wat het is, een ode aan de vreugde.

Niet overtuigd? Lees deze quotes (van wikipedia overgenomen):

Dave Marsh described the album’s nocturnal, balladic second side suite as “the greatest side of music Morrison has created since Astral Weeks”.

Rolling Stone reviewer Jay Cocks concludes: “That’s what this album is about, proudly and stunningly and with no apologies. Resurrection. Real Hope.” Zie voor de hele recensie:
http://www.rollingstone.com/music/albumreviews/into-the-music-19791101

Robert Christgau gave it an A rating and wrote in his review: “The only great song on this record is “It’s All in the Game,” written by Calvin Coolidge’s future vice-president in 1912. But I suspect it’s Van’s best album since Moondance.”

Erik Hage calls it “a fully fleshed-out musical vision that often surrenders to rapturous moments of pure beauty.”

12 gedachtes over “APK: Into The Music by Van Morrison

  1. Mooi stuk, Daniel! De zielevreugd van een liefhebber tintelt er vanaf. Morrisons grootheid staat inderdaad buiten kijf, alhoewel ik van zijn laatste periode weinig heb. Ik houd ook meer van die eerste era. Ik moet trouwens eerlijk bekennen dat ik dit album niet eens heb! Tja, een mens kan natuurlijk niet alles hebben, maar jouw aanstekelijke verhaal zal hier wel in verandering gaan brengen.
    Van alle albums die ik heb, vind ik ‘Common One’ heel erg mooi, met z’n lange uitgesponnen mystieke nummers.

  2. Common One is letterlijk en figuurlijk de opvolger van Into The Music. Ik ken het niet goed, maar staan daar ook niet hele lange nummers op?
    Volgens mij heeft het verder iets meer een jazz-feel, maar dat kun jij beter vertellen. Morrison heeft zo veel grootse en creatieve albums gemaakt; ik heb Inarticulate Speech of the Heart bijvoorbeeld nog niet eens genoemd.

    • Die nummers zijn zeker héél lang, maar dat ben ik met mijn liefde voor postrock en electronische muziek wel gewend😉.
      Inarticulate Speech of the Heart is ook fraai. Dat jij dat trouwens noemt, want dat album is wel behoorlijk eighties… (heb ik geen moeite mee, zoals je weet). Dat liedje over John Donne (weer zo’n groot dichter!) daarop is ook heel mooi.

  3. Klopt, persoonlijk trok ik dat album minder, inderdaad vanwege die eighties sound en daarom heb ik het ook niet genoemd in eerste instantie. Maar het wordt wel alom erkend als één van zijn betere albums.

    Albums die niet als dusdanig worden beschouwd, maar die ik wel lief heb zijn Avalon Sunset en Hymns to the Silence. Naar Irish Heartbeat ben ik nog steeds op zoek. Een geweldig album, maar niet meer te krijgen, behalve voor absurde prijzen.

    Into The Music is trouwens voor 7,99 euro te koop bij Bol.com.

    PS Van The Man heeft trouwens ook nog ergens een loflief op Yeats geschreven, moet ff nazoeken waar, maar dat moet jou aanspreken. Ik dacht op A Sense Of Wonder, ook zo’n eighties album dat ik niet trek…

  4. Dank je! Dat je Avalon Sunset niet kunt pruimen, kan ik wel begrijpen. Maar ik heb er warme persoonlijke herinneringen bij en kan de teksten goed waarderen. Maar het is natuurlijk véél poppier en commerciëler dan bijna al z’n andere werk.

  5. mooie recensie. Ik heb de cd nog maar weer eens opgezet. Ik had ‘m ooit al op jouw aanraden gekocht. Geen slechte tip!
    APK wordt een mooie traditie…

  6. haha, ja het komt eraan. Ik ben een beetje druk in m’n hoofd, maar er staan er wel een paar op het programma. Nu of in de wereld die komt…

  7. Mooi zo’n eschatologisch voorbehoud…. Je had natuurlijk ook kunnen zeggen: Sub conditione Jacobi. Maar het eerste lijkt me wat meer in de lijn van het anabaptisme😉.

    Kun je al een tipje van de sluier oplichten wat jouw APK wordt?

  8. Pingback: Concertverslag: North Sea Jazz 2012 (vrijdag) « mousique.nl

Reacties zijn gesloten.