Recensie: Machinefabriek Sol Sketches

Een combine tussen kunst en (populaire) muziek heeft in de loop der tijden al tot menig mooi resultaat geleid. Zo vroeg ooit Andy Warhol voor zijn multidisciplinaire project The Factory het volstrekt onbekende bandje The Velvet Underground samen met de Duitse zangeres Nico. Warhol verzorgde de cover. De rest is history. Bill Frisell wijdde ooit een album aan de prachtige foto’s van Mike Disfarmer. De liedjes op het album Disfarmer zijn stuk voor stuk gebaseerd op diens stokoude foto’s. En de metalband Sepultura maakte een plaat aan de hand van La divina commedia van Dante Alighieri, eenvoudig getiteld Dante XXI. Ook Machinefabriek legt een link met de kunst, met de beeldende kunst om precies te zijn.

Het betreft het werk van de Amerikaanse kunstenaar Sol LeWitt (1928-2007). Ik had nog nooit van deze kunstenaar gehoord, maar na wat speurwerk ontdekte ik dat deze kunstenaar van Joodse origine zowel beeldende kunst op het tweedimensionale als op het driedimensionale vlak heeft gemaakt. Talloze tekeningen en schilderijen maakte hij, maar ook beeldhouwwerken en levensgrote objecten. Met name zijn zgn. ‘drawings’ zijn prachtig en vaak ook muurvullend. Ze kunnen heel kleurrijk zijn als ook zwart-wit. Men rekent LeWitt tot de Minimal Art.

Van deze kunstenaar is Chris Teerink een documentaire aan het maken. Hij vroeg Machinefabriek de soundtrack te verzorgen. Ze spraken met elkaar af dat beelden en muziek niet over elkaar mochten overheersen. De soundtrack mocht de beelden niet overdonderen, maar moest ook niet een soort muzikaal behang worden. De docu is nog niet uit, maar de soundtrack is al in ieder geval prachtig.

Voordat ik daar verder op inga, eerst nog wat algemene opmerkingen over Machinefabriek. Niet iedereen zal deze muziek kennen, schat ik in. Onder de naam ‘Machinefabriek’ heeft Rutger Zuydervelt al heel veel muziek gemaakt. Op mijn zolder hangt een poster, getiteld: Machinefabriek maakt bergen muziek. En die titel wordt door Zuydervelt helemaal waar gemaakt. Ik heb van hem zo’n kleine 20 albums en dat is nog maar een schijntje van de totale productie. In rap tempo verschijnt het ene na het andere werk; alhoewel de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de fabriek de laatste tijd een tandje lager geschakeld lijkt. Toch is het tempo  nog vele malen hoger dan menig ander muzikant. Maar deze enorme kwantiteit gaat niet ten koste van de kwaliteit. Machinefabriek maakt gewoon prachtige muziek. Punt. Denk hierbij niet aan liedjes of melodietjes met kop en staart. Nee, vaak is het heel sferisch en filmisch. De ene keer betreft het woeste noise. De andere keer is het verstilde ambient. De lengte van de nummers kan ook enorm variëren. Dat kan van nog geen minuut tot ruim twintig minuten zijn. Het kan epische muziek zijn met een duidelijke climax – Rutger is ook duidelijk beïnvloed door de post-rock – maar ook kleine miniatuurtjes betreffen. Klein mag je ook letterlijk nemen, want menig album is uitgebracht op een mini-cd of zelfs op een creditcard-formaat. Daarnaast heeft hij ook genoeg albums op normaal formaat uitgebracht, zoals ook Sol Sketches. Prachtig zijn ook zijn samenwerkingen met bekende grootheden als Peter Broderick, Aaron Martin en Soccer Committee (Mariska Baars).

Tot zover deze algemene informatie. Terug naar Sol Sketches. Vaak neemt Machinefabriek bij zijn muziek de gitaar als uitgangspunt. Deze wordt vervolgens door zijn effectenapparaat gehaald, geloopt en oneindig bewerkt. Dit keerheeft Zuydervelt andere snaren beroerd. Hij is achter de piano gaan zitten. Zelf schrijft hij op zijn site bij de liner notes dat hij een boek met afbeeldingen van Sol LeWitt op zijn piano openlegde en vervolgens ging improviseren op de pianotoetsen. Hij liet zich daarbij inspireren door de pianowerken van Morton Feldman (één van de lievelingsmuzikanten van LeWitt). Deze opnames zijn vervolgens voorzien van subtiele electronische effecten. Het resultaat is prachtig. Neem het begin: je hoort een electronisch geluid dat mij direct deed denken aan het geluid van cicaden. Vorig jaar stapten we na aankomst op onze Franse camping uit de auto. De zon brandde en direct hoorden we het bijna oorverdovende geluid van die cicaden. Nu is het op de cd niet oorverdovend, maar het is wel een mooie speling met het gegeven dat Sol natuurlijk ook zon betekent. Zuydervelt doet niet aan virtuoze pianomuziek. Geheel in lijn van de kunstenaar maakt hij hier minimal music. Er vallen pauzes. Hij gebruikt vaak het rechterpedaal van de piano, waardoor er veel ruimte en echo in de klanken komt. De ene keer ligt de nadruk op de hoge tonen en zag ik als vanzelf die kleurrijke drawings. De andere keer was de kleur donkerder en moest ik denken aan de zwart-wit tekeningen. Sowieso is het muziek der verbeelding en kom je er ook in een meditatieve en rustige sfeer van, zonder dat het slaapverwekkend wordt. Op de koptelefoon merk je ook dat er in het stereo-bereik allerlei spannende dingen gebeuren. Muzikaal deed het me ook denken aan Satie en Pärt en niet te vergeten aan Nils Frahm en Goldmund.

De cd is eenvoudig uitgegeven in een hoesje met op de voorkant een potlood en puntenslijper. Op de achterkant is het potlood een heel stuk kleiner en is er een hoop puntenslijpsel te zien. Een grappige verwijzing naar de conceptuele tekenkunst van LeWitt. Bij de cd krijg je ook nog een gummetje met de titel van de cd er op. Rutger Zuydervelt is naast muzikant ook grafisch ontwerper! Als metafoor zal ik het gummetje niet nodig hebben, want dit album heeft nu al een onuitwisbare indruk bij me achtergelaten.

P.s. hier kun je drie Sketches beluisteren.

7 gedachtes over “Recensie: Machinefabriek Sol Sketches

  1. een tijdje geleden redrawn op de kop getikt.
    dit klinkt ook wel weer erg mooi en rustiek, inderdaad veel weg van Part/Satie.
    ongelofelijk wat die man allemaal produceert en het is geen bagger!

    • Zeker heel mooi vormgegeven. En heel milieuvriendelijk!
      Ik wil trouwens ook nog even het accent leggen op de vaak prachtige titels (meestal in het (oud)Nederlands), die hij kiest.
      Wat dacht je van ‘Alllengskens’, of ‘Verdrinkwater’ of ‘Kreukeltape’?

  2. Hier zie je een stukje uit die documentaire van Chris Teerink, die nog moet uitkomen. De muziek van Machinefabriek staat er al onder:

  3. Pingback: Peter Broderick: music for confluence & music for grace and mercy « mousique

  4. Pingback: Recensie: Machinefabriek – Secret Photographs « mousique.nl

Reacties zijn gesloten.